Ері өліп ерге тисе - елдің жорасы,
Ері тұрып ерге тисе - беттің қарасы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — күйеуі қайтыс болған әйелдің ел ішінде қайта тұрмыс құруы қалыпты жоралғы саналады. Ал күйеуі тірі кезінде басқа ерге тию — үлкен ұят, арсыздық болып есептеледі. Астарлы мағынасы — қоғамда әр істің өз орны, өз әдебі бар; адалдық пен неке қасиеті бұзылмауы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ері өліп» дегені — тағдыр тәлкегімен жесір қалуды, ал «ерге тию» — қайта отбасын құруды білдіреді. «Елдің жорасы» тіркесі халықтың мұндай жағдайды түсіністікпен қабылдайтынын аңғартады. «Беттің қарасы» — адамның абыройы төгіліп, ел алдында масқара болуы. Яғни мақал абырой, ар-ұят және қоғамдық өлшемді салыстырып тұр.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал отбасылық адалдық пен жауапкершілікті еске салу үшін қолданылады. Мысалы, бір адам отбасылы бола тұра өз міндетін ұмытып, опасыздық жасаса, жұрт «беттің қарасы» деп сөгуі мүмкін. Мақал адамдарды салмақты шешімге, тазалыққа және некенің қадірін білуге шақырады.
Eri turyp erge tıse - bettiń qarasy.