Жақсы әке жездедей-ақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жақсы әке жездедей-ақ» деген мақал әкенің балаға тек қатаң тәрбиеші ғана емес, жылы қабақ танытып, ақылмен, сыйластықпен қарайтын жақын жан болуы керектігін меңзейді. Мұндағы тура мағынасы — жақсы әке жездедей, яғни бөтен емес, бірақ тым өктем де емес, арада татулық пен әдеп сақтай білетін адамдай болсын деген ой. Астарлы мағынасы — әке баласына қорқынышпен емес, түсіністікпен жол көрсетсе, отбасы ішіндегі сый артады, бала да әкесіне ашық болады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жезде» образы — қазақ ұғымында сыпайы, әзілқой, аралас-құралас сыйлас адам бейнесі. Ол үйге бөтенсімей кіріп, бірақ белгілі бір әдеп шегін сақтайтын жақындықты білдіреді. Сол себепті жақсы әкені жездеге теңеу — оның қаталдық пен мейірімнің арасын таба білетінін көрсетеді. Бұл жерде әке мен бала арасындағы қатынас тек бұйрыққа емес, сенімге құрылуы керек деген ой бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ата-ананың бала тәрбиесінде түсіністік пен ашық сөйлесудің маңызын еске салады. Мысалы, әке баласының мамандық таңдауын күштеп емес, ақылдасып шешсе, олардың арасы жақындай түседі. Сонда бала да өз ойын жасырмай, әкесін ақылшы ретінде қабылдайды.