Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
151.6K
Қаралым
166
Орташа
Сұрыптау:
Соры қалың әкенің -
кер бағып ұлы өседі,
сөз бағып қызы өседі.
кер бағып ұлы өседі,
сөз бағып қызы өседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әкенің беделі мен отбасындағы тәрбиенің баланың мінезіне тікелей әсер ететінін айтады. Ту...
Ұл таппас әйел болмас, тұрарын айт.
Мал таппас еркек болмас, құрарын айт.
Мал таппас еркек болмас, құрарын айт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды туа біткен қабілетке ғана емес, оның ісіне, еңбегіне қарап бағалау керек екенін бі...
Күн жаумаса жер жетім,
Кемпірі өлген шал жетім.
Кемпірі өлген шал жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жерге жаңбыр жаумаса, топырақ қурап, тіршілік нәрсіз қалады; ал кемпірі...
Бір ауылда бір үй аш болса,
Бір ауыл аш болады.
Бір ауыл аш болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір ауылдағы бір үйдің жағдайы нашарлап, аштыққа ұшыраса, ол бүкіл ауыл...
Тоқ қонақты сыйлау оңай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қарны тоқ, яғни тойып отырған қонақты күтудің, сыйлаудың машақаты аз бо...
Бақырауық демесең,
Бағалы түлік - түйе ғой.
Жаман да болса, өз ұлың,
Өз малыңа ие ғой.
Бағалы түлік - түйе ғой.
Жаман да болса, өз ұлың,
Өз малыңа ие ғой.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өзінікін жатсынбай, қадірлей білуі керек екенін айтады. Түйе – қазақ үшін бағалы,...
Ата-анадан мал тәтті,
Алтын үйден жан тәтті.
Алтын үйден жан тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға мал-мүлік те, алтынмен апталған үй де қымбат көрінуі мүмкін. Бі...
Қызым, саған айтамын,
келінім, сен тында.
келінім, сен тында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адамға айтылған сөзді екінші, жақынырақ тұрған адам тыңдап алсын д...
Күнде жем тілеген атыңнан без,
Күнде сый сұраған жақыннан без.
Күнде сый сұраған жақыннан без.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал күн сайын біреуден пайда күтетін, өз еңбегімен емес, үнемі сұрап күн көретін жаннан сақ б...
Үйінде асы бардың берер батасы бар.
**Негізгі мағынасы** Үйінде асы бар адам қолы ашық, көңілі тоқ болады. Яғни үйінде берекесі, несібесі бар кісі келгенге...
Әкеден ұл туса игі,
Әке жолан куса игі.
Әке жолан куса игі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әкеден туған ұл әкесіне тартса, әке жолын жалғастырса жақсы деген сөз....
Сыйлассаң - сыйлы боласың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өзі өзгеге қандай қарым-қатынас жасаса, соған сай жауап алатынын үйретеді. Егер с...
Қонақ жаман болса,
Үй иесі қыдырады.
Үй иесі жаман болса,
Қонағы қыдырады.
Үй иесі қыдырады.
Үй иесі жаман болса,
Қонағы қыдырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ пен үй иесінің бір-біріне деген сыйластығын, әдеп пен жауапкершіліктің маңызын көрс...
Құдандалының малы бір,
Айтулы достың жаны бір.
Айтулы достың жаны бір.
**Негізгі мағынасы** Құдандалы, яғни құда-жекжат болған адамдардың арасы тек таныстық емес, туыстыққа жақын байланыс сан...
Бала күлкіге тоймас.
**Негізгі мағынасы** «Бала күлкіге тоймас» деген мақалдың тура мағынасы — бала үнемі күлуге, ойнауға, шаттыққа құмар кел...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Бала балдан тәтті,
Немере жаннан тәтті.
Немере жаннан тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрпақтың қадірін өте биік қояды. Тура мағынасында, бала да, немере де адамның ең жақын, е...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.