Отбасы туралы 911
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
Күнде бір мақал
«Отбасы туралы» сияқты мақалдар күнде таңертең Telegram-да
911
Мақал-мәтел
334.6K
Қаралым
367
Орташа
Сұрыптау:
Апаның үйі - кең жайлау.
Негізгі мағынасы «Апаның үйі - кең жайлау» деген мақал ана үйінің мейірімі мен құт-берекесін айтады. Тура мағынасында…
Қалыңсыз келген келін
Қырыстанғанын қоймайды.
Қырыстанғанын қоймайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қалыңмалсыз, яғни жөн-жоралғысы толық орындалмай келген келіннің мінезінде…
Үйден ұзап шықсаң,
Қатыныңа қадірің артады.
Ауылдан ұзап шықсаң,
Жақыныңа қадірің артады.
Қатыныңа қадірің артады.
Ауылдан ұзап шықсаң,
Жақыныңа қадірің артады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның қадірі мен жақындарының бағасы арақашықтықта айқынырақ сезілетінін білдіреді. Үйдің…
Жиен келді дегенше, жеті бөрі келді де.
Негізгі мағынасы «Жиен келді дегенше, жеті бөрі келді де» деген мақал жиеннің нағашы жұртқа еркелігі мен салмағын…
Жаман үйден қосым артық,
Сынық ошақтан мосым артық.
Сынық ошақтан мосым артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жайсыз, берекесі жоқ үйден болса да, жанға тірек болатын өз қостың…
Қылауына қыл түспеген татулық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал татулықтың өте таза, мінсіз, ешбір кірбіңсіз екенін білдіреді. Тура мағынасында «қылау»…
Атаңа не істесең, алдыңа сол келер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: әкеңе, үлкенге, ата-анаңа қандай іс жасасаң, дәл сондай қарымта өз басыңа…
Азалы алты қатын,
Әрқайсысы өз байын жоқтайды.
Әрқайсысы өз байын жоқтайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір қайғының өзінен гөрі, әркімнің өз басындағы жоғын көбірек күйттейтінін білдіреді. Тура…
Туысы жақын жақын емес,
Қонысы жақын жақын.
Қонысы жақын жақын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның туысы алыс болса да, егер араласып-қатынасы жоқ болса, ол шын…
Нағашы алған торықпас,
Жиен алған молықпас.
Жиен алған молықпас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: нағашыдан алған сыйлық не көмек адамды тарықтырмайды, ал жиеннен алған…
Балалы әйел - кескекті аю.
Негізгі мағынасы Балалы әйел — үйдің берекесі мен қуанышы, бірақ сонымен бірге баласын қорғап, қажет болса қайсарлықпен…
Келінге өкпе тисе, көңілі көкке жетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал келінге қатты сөз айтылып, реніш түссе, оның көңіліне ауыр тиетінін білдіреді. Астарлы…
Екі қатынның үйінде дау,
Бір қатынның үйінде жау.
Бір қатынның үйінде жау.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасы ішіндегі береке мен татулықтың қадірін ескертеді. Тура мағынасында екі әйел тұрған…
Аға бастар, іні қоштар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үлкеннің жолы, бастамасы мен жауапкершілігі алдыңғы орында болатынын білдіреді. «Аға бастар»…
Ерлі-зайыптының ашуы
Екі ен жаулық кепкенше.
Екі ен жаулық кепкенше.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ерлі-зайыпты арасындағы кикілжің ұзаққа созылмауы керек деген ойды білдіреді. Тура…
Керік тойда керек, махаббат күнде керек.
Негізгі мағынасы Керік тойда керек, махаббат күнде керек деген сөз сыртқы сән-салтанат пен ішкі жылылықтың айырмасын…
Жиенді ұрғанның қолы қалтырайды.
Негізгі мағынасы «Жиенді ұрғанның қолы қалтырайды» деген мақал туыстықтың киесін, нағашы мен жиен арасындағы нәзік…
Пайғамбар да күйеуін сыйлаған.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әйелдің инабаттылығы мен сыйластығын, отбасындағы орнын көрсетеді. Тура мағынасында…
Жалғыз биенің қымызы,
Қарындаспен қағыстырар.
Жалғыз түйенің шұбаты,
Ағайынды табыстырар.
Қарындаспен қағыстырар.
Жалғыз түйенің шұбаты,
Ағайынды табыстырар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың түпкі ойы — аз болса да, береке мен татулыққа бастайтын нәрсенің қадірі зор. Жалғыз…
Қаба-қаба сөйлейтін,
Қарындастың бары жақсы.
Қарындастың бары жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қарындасы бар адамның өмірі жеңілірек, көңілі тыныш болатынын білдіреді. Тура мағынасында…
Сүйіктінің әрбір қылығы сүйкімді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сүйген адамның бойындағы әрбір іс-әрекет, сөз, қимыл өзге адамға ерекше тартымды көрінетінін…
Жар құласа, жайын өледі.
Негізгі мағынасы «Жар құласа, жайын өледі» мақалы сырттай қарағанда табиғат құбылысын суреттегендей көрінеді, бірақ…
Ұрыспас ұл болмайды,
Керіспес келін болмайды.
Керіспес келін болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жас отбасы өміріндегі ұсақ реніш пен келіспеушіліктің табиғи құбылыс екенін білдіреді. Тура…
Алты қойы артық болса,
Інісі ағасына сәлем бермес.
Інісі ағасына сәлем бермес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал мал-дүние мен байлық адамның мінезіне әсер етіп, кейде туыстық сыйластықты әлсірететінін…
Әйел өз қылығын білмей, еркегіне өкпелейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әйел адам өз мінез-құлқын, іс-әрекетін аңдамай тұрып, бар кінәні еріне жабатынын меңзейді…
Күндесті болсаң бол, ойнасты болма.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — күндес болсаң да, ашық жауласқан дұрыс, ал жасырын ойнастыққа, екіжүзді…
Үйіне ит иіскеп кірмейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өз үйінде, өз ортасында абыройы мен беделі болмай, жұртқа қадірсіз күй кешетінін…
Нағашысы жаманның жиені оңбас.
Негізгі мағынасы «Нағашысы жаманның жиені оңбас» мақалы нағашы жағынан көрген тәрбие, үлгі-өнеге баланың мінезіне әсер…
Құл күйеуге күң жеңге,
Мәмілесі - бір теңге.
Мәмілесі - бір теңге.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның тегі, атағы не сыртқы дәрежесі емес, мәмілесі мен қарым-қатынасының құны жоғары…
Түбі бірге түнекте де табысар .
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — түбі, шыққан тегі бір адамдар қараңғыда да бірін-бірі табады деген ой…
Жақсы қасиет нағашыдан жұғады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы мінез-құлық, ізгілік, әдеп пен өнегенің адамның бойына туа бітпей, көбіне жақын…
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрсе…
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
Негізгі мағынасы Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біреуге…
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол…
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі…
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкеден…
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.