Жақсы келін - қызыңдай,
Жақсы күйеу - ұлыңдай.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал отбасы ішіндегі сыйластық пен татулықтың қадірін айтады. Тура мағынасы: жақсы келін қызындай ыстық, жақын болады; жақсы күйеу ұлындай сүйеніш, сенімді болады. Астарлы мағынасы: келін мен күйеу тек бөтен адам емес, өз балаңдай көрінетін, құрметі мен мінезі арқылы әулетке жылу әкелетін жан болуы керек. Мұнда ең басты ой — жақсы отбасы қарым-қатынасы туыстық сезімнен, мейірім мен түсіністіктен құралады.
Образдар мен теңеулер
«Қызыңдай» деген теңеу келіннің жат болып кетпей, өз қызындай қымбат, сүйкімді, ибалы болуын білдіреді. «Ұлыңдай» дегені — күйеудің отбасыға қорған, тірек, намысты азамат болып сіңісуін меңзейді. Яғни, келін мен күйеу өз орнын білсе, үлкенді сыйлап, кішіге қамқор болса, шаңырақтың берекесі артады.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал жас жұбайлардың отбасына қалай сіңісіп, бір-бірінің туыстарымен қалай тіл табысуы керегін еске салады. Мысалы, келін қайын жұртына ілтипатпен қарап, үйдің шаруасына қолғабыс етсе, ал күйеу жұбайының ата-анасына құрмет көрсетіп, жауапкершілік танытса, екі жақ та оларды өз баласындай қабылдайды. Сөйтіп, отбасында сыйластық орнығып, береке күшейеді.
Jaqsy kúıeý - ulyńdaı.