Жақсы әйел -
Жігіттің жақсы қылар жаманын,
Ұшқыр қылар шабанын.
Жаман әйел -
Жігіттің тайдырады табанын,
Тар қылады заманын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал отбасындағы әйелдің ер азаматтың өміріне, мінезіне, ісіне қатты әсер ететінін айтады. Жақсы әйел болса, жігіттің кемшілігін түзеп, әлсізін күшейтіп, жалқауын серпілтіп, адамдық жолға бастайды. Ал жаман әйел ердің еңсесін түсіріп, берекесін кетіріп, тіршілігін тарылтады. Яғни, отбасының ынтымағы мен адамның өсіп-өнуі көбіне жардың ақылына, мінезіне, тәрбиесіне байланысты деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жақсы қылар жаманын», «ұшқыр қылар шабанын» деген тіркестер әйелдің ықпалын бейнелі түрде көрсетеді. «Жаманын» — ердің бойындағы кемшілік, «шабанын» — баяулығы, жігерсіздігі. «Тайдырады табанын» дегені — адамның тірегі тайып, өмірден сүрінуі; «тар қылады заманын» — тұрмыстың ауырлап, жан тыныштығының бұзылуы. Бұл теңеулер әйелдің тек үй ішінің адамы емес, бүкіл отбасының берекесін ұстайтын тұлға екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал отбасындағы өзара құрмет, қолдау мен сабырдың маңызын еске салады. Мысалы, жарының оқуына, жұмысына, бастамасына демеу берген әйел ерінің алға жылжуына көмектеседі. Керісінше, күнде кикілжің шығарып, сенімсіздік тудырса, ер адамның да, үйдің де берекесі кетеді.
Jigittiń jaqsy qylar jamanyn,
Ushqyr qylar shabanyn.
Jaman áıel -
Jigittiń taıdyrady tabanyn,
Tar qylady zamanyn.