Ерлі-зайыпты тату болса, шырағы жанар,
Ерлі-зайыпты араз болса, өмірден көңілі қалар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Ерлі-зайыптылардың татулығы — отбасының берекесі, үйдің жылуы, өмірдің сәні. Жұбайлар бір-бірін сыйлап, түсініссе, шаңырақта қуаныш, тыныштық, ынтымақ орнайды. Ал керісінше, аралары араз болса, үй ішінің берекесі кетіп, адам көңілі жүдеп, өмірдің қызығы азаяды. Мақал тура мағынасында ер мен әйелдің қарым-қатынасын айтса, астарлы мағынасында кез келген отбасындағы сыйластық пен түсіністіктің қадірін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шырағы жанар» деген тіркес — отбасының нұры жанады, тіршілігі жарық болады деген бейнелі ой. Шырақ — үйдің жылуы, үміті, қуанышының символы. Ал «көңілі қалар» деуі — жан дүниенің жүдеуін, өмірден ләззаттың кетуін білдіреді. Яғни татулық бар жерде жарық бар, ал араздық бар жерде сол жарық сөнеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі заманда да өз мәнін жоғалтқан жоқ. Отбасында ерлі-зайыпты бір-бірін тыңдап, ортақ шешім қабылдап отырса, бала тәрбиесі де, тұрмыс та жақсы болады. Мысалы, ерлі-зайыпты қаржы мәселесін ақылдасып шешсе, ұсақ дау көбеймей, үйде тыныштық сақталады.
Erli-zaıypty araz bolsa, ómirden kóńili qalar.