Еркек көп болса, отын жоқ,
Әйел көп болса, су жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — көп еркек жиналса, отын тасып әкелетін, ошаққа жағатын адам азаяды; ал көп әйел жиналса, су тасып әкелетін, үй шаруасын атқаратын адам табылмай қалады дегенге саяды. Астарлы мағынасы — көп адам бір жерде жиналғанмен, әркім өз шаруасын басқаға ысырып тастаса, іс өнбейді. Яғни, жұмыс көптің арасында бөлінбей, жауапкершілік болмаған жерде тірлік шашырап кетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «отын» мен «су» — үй тіршілігінің ең қажетті екі нәрсесі. Олар ер мен әйелдің отбасындағы күнделікті міндетін бейнелейді. «Еркек» пен «әйел» тек жыныстық айырма емес, үй ішіндегі рөл мен еңбек бөлінісін көрсететін образ. Мақал еңбекке салғырт қарауды, бір істі көпсініп, бірақ нақты іске араласпауды әжуалайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жауапкершілікті бөлісе білмеген ортаға қатысты айтылады. Мысалы, жұмыс тобының бәрі жиналып, бірақ нақты тапсырманы ешкім орындамаса, іс кешігеді. Сонда «көп адам бар, бірақ нәтиже жоқ» деген ойды осы мақалмен жеткізуге болады. Мағынасы бүгін де өзекті: ұйымшылдық пен міндетті анық бөлісу керек.
Áıel kóp bolsa, sý joq.