Қонақ, қонақжайлылық туралы — 3-бет 131
Сұрыптау:
Қонақ «тоймадым» демес, «соймадың» дер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақжай халықтың мінезін танытады. Қонақ тойып кетсе де, үй иесіне тікелей «аз бердің»…
Қонақты сөзбен тойғыза алмайсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонаққа тек жылы сөз айтып қою жеткіліксіз екенін білдіреді. Қазақ ұғымында қонақты…
Қонақ үстіне қонақ - шиқан үстіне жара
Негізгі мағынасы Бір қонақты күтіп жатқанда, үстіне тағы бір қонақ келсе, үй иесінің жағдайы шиқанның үстіне жара…
Қонақ ырыздығымен келеді.
Негізгі мағынасы Қазақта қонақты күтудің орны бөлек. «Қонақ ырыздығымен келеді» деген мақалдың тура мағынасы — үйге…
Қонақ ырыздығын Тәңір жеткізеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үйге келген қонақтың несібесі, ас-суы, қажеті Алланың қалауымен табылады…
Күнде бір мақал
«Қонақ, қонақжайлылық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Қорасында сиыры бардың
Қонағына сыйы бар.
Қонағына сыйы бар.
Негізгі мағынасы Қорасында сиыры бар адамда қонағына ұсынар сүті, айраны, қатығы болады деген тура мағына жатыр…
Қуыс үйден құр шықпа.
Негізгі мағынасы Қуыс үй — шағын, жұпыны баспана, кейде жай ғана кірген үй. Мақал үйге кірген адамға айтылатын әдеп…
Құдайдың үйін көргендей.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір жерге немесе адамға аса зор құрметпен, ерекше ілтипатпен қарауды білдіреді. Тура…
Құдай ұрған қонағымен керісер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: құдайдың қаһарына ұшыраған адам қонағымен де керісіп, берекесіздікке…
Құданың дәмі - құйрық-бауыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықта, құданың сыбағасы мен сый-кәдесінде берілетін дәмнің орны бөлек екенін білдіреді…
Құс жеткен жеріне қонар,
Қонақ қалаған үйіне қонар.
Қонақ қалаған үйіне қонар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — құс қай жерге жетсе, сол жерге қонады; қонақ та өзіне ыңғайлы, көңілі…
Құтты қонақ келсе,
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақтың да берекелі, не берекесіз болатынын астарлап көрсетеді. Құтты, сыйлы қонақ келсе…
Құтты қонақ келсе,
Түйесі өсер.
Құтсыз қонақ келсе,
Үй иесі өлер.
Түйесі өсер.
Құтсыз қонақ келсе,
Үй иесі өлер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақтың үйге әкелетін ырысы мен ықпалы туралы айтады. Тура мағынасында, жақсы, берекелі…
Құтты қонаққа тәтті тамақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақтың қадірін біліп, оған барынша ықылас пен құрмет көрсету керегін айтады. Тура…
Қыдырдың бірі -
Көлденең көк атты .
Көлденең көк атты .
Негізгі мағынасы Халық сенімінде Қыдыр ата адамдарға бақыт, ырыс дарытып, жолаушы кейпінде ел аралап жүреді. Мақал соны…
Қыдырлы қонақ қыдырып келер,
Қыдыры артынан шұбырып келер.
Қыдыры артынан шұбырып келер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақтың тек жай келген адам емес, үйге ырыс, береке, қуаныш ала келетінін білдіреді. Тура…
Қыдырып жеген жамбастан,
Шақырып берген жауырын артық.
Шақырып берген жауырын артық.
Негізгі мағынасы Біреудің үйіне шақырусыз барып, қыдырып жүріп жеген жамбастан гөрі, өзің шақырылған үйде тартылған…
Мейман есіктен кірсе тоқтатпа.
Негізгі мағынасы «Мейман есіктен кірсе тоқтатпа» деген сөз үйге келген қонақты бөгемей, жылы қарсы ал, кірген жерінен…
Мейманның алдында мысығыңа «Пыш!» деме.
Негізгі мағынасы Мақалдың тура мағынасы: қонақтың көзінше мысықты үркітіп, «Пыш!» деп айқайлама деген ескерту. Астарлы…
Мейман риза болғаны -
Құрметпен үйге қонғаны.
Кешіктірмей шай берсең,
Ұмыт болар тоңғаны.
Құрметпен үйге қонғаны.
Кешіктірмей шай берсең,
Ұмыт болар тоңғаны.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақты құрметтеу, оны жылы қабақпен қарсы алу – қазақы тәрбиенің ең биік белгісі екенін…
Ораздының отыз қонағы бір келеді.
Негізгі мағынасы Оразды, бағы бар, ырысы мол адамның қонағы да көп күттірмей, өзінен-өзі келе береді деген ой айтылады…
Отырған адам үйге кіргенге орын берер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: өзі отырған адам үйге кірген кісіге орын босатады. Астарлы мағынасы — жасы…
Өзі келіп, өзі кеткен қонақтың
Садағасы кетпеймісің.
Садағасы кетпеймісің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өз бетімен келіп, өз еркімен кететін қонаққа тым көп өкпе артуға болмайтынын білдіреді. Тура…
Сары табақтан сарқыт қайтар.
Негізгі мағынасы Құрметті қонаққа ет тартылған үлкен табақтан үйге сарқыт ала қайтасың. Мақал берекелі дастарқанның…
Сәлем де парыз, өлік те парыз.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам баласына амандасу да, қайтыс болған адамды соңғы жолға шығарып салу да міндет екенін…
Соңынан келген қонақ сүйек мүжиді.
Негізгі мағынасы «Соңынан келген қонақ сүйек мүжиді» деген мақал қонақты құрметтеуде де, өмірдегі мүмкіндік пен…
Сый қылсаң, сыпыра қыл.
Негізгі мағынасы «Сый қылсаң, сыпыра қыл» деген мақал біреуге жақсылық жасасаң, оны шын көңілмен, толық әрі мардымды…
Сыйлап берген су
Сатып алған балдан тәтті.
Сатып алған балдан тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: сыйлап берілген су да, сатып алынған бал да адамның көңіліне әртүрлі әсер…
Сыйлап берген су тәтті.
Негізгі мағынасы Сыйлап берген су тәтті деген мақалдың тура мағынасы — адамға ықыласпен, құрметпен ұсынылған су да…
Сыйларға асың болмаса,
Сипарға тілің болсын.
Сипарға тілің болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамда беретін сый-сияпат, тартар дәм болмаса да, жақсы сөз, жылы қабақ, ізет пен құрмет…
Сыйлы қонақ босағада отырмайды.
Негізгі мағынасы Сыйлы, қадірлі қонақ үйдің табалдырығында, босағасында көп тұрмайды; оны үй иесі бірден төрге шақырып…
Сыпайы қонақ сыйыңды жейді,
Мылжың қонақ миыңды жейді.
Мылжың қонақ миыңды жейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақтың мінезіне қарай сый да, әңгіме де әртүрлі әсер ететінін меңзейді. Сыпайы, әдепті…
Табақты үйдің тауығы қос жұмыртқа туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: табақ ұсталатын, дастарханы жиі жайылатын, қонақ көп келетін үйдің тауығы…
Тату болсаң, табақ қатынайды.
Негізгі мағынасы Көршілер, ағайын тату тұрса, бір үйден екінші үйге табақ қатынайды: бірі сыбаға жібереді, екіншісі…
Тау белгісі - тас,
Жомарт белгісі - ас.
Жомарт белгісі - ас.
Негізгі мағынасы Тауды алыстан тасынан танисың, ал жомарт адамды дастарқанынан танисың. Мақал адамның мінезі сөзінен…
Тау белгісі таста,
Бай белгісі аста.
Бай белгісі аста.
Негізгі мағынасы Таудың тау екенін тасынан білесің, байдың бай екенін асынан, яғни дастарқанынан, қонақ күтуінен…
Тексіз адам қонағына тесіле қарайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай қарағанда қонаққа қадалып қарауды айтып тұрғандай көрінеді, бірақ астарында тәрбие…
Тойған ас түске жетпес,
Пейіл естен кетпес.
Пейіл естен кетпес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адам тоя жеген асын ұзақ уақытқа дейін ұмытпайды, бірақ одан да маңыздысы…
Тойған қонақтың екі көзі жолда болар.
Негізгі мағынасы Тойып алған қонақ үй иесіне ұзақ бөгелмейді, көңілі жолға, қайтатын сәтке ауады. Астарлы мағынасы…
Тойған үйге тоғыз кел.
Негізгі мағынасы Қазаны толы, дастарқаны мол, тоқшылықтағы үйге тоғыз рет келсең де, саған дәм табылады, үй иесі…