Қонақ, қонақжайлылық туралы 132
Қонақ, қонақжайлылық туралы қазақ мақал-мәтелдері — дәстүр, сыйластық пен кеңпейілдікті дәріптейтін даналық сөздер.
132
Мақал-мәтел
28.9K
Қаралым
219
Орташа
Сұрыптау:
Сыйлап берген су
Сатып алған балдан тәтті.
Сатып алған балдан тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: сыйлап берілген су да, сатып алынған бал да адамның көңіліне әртүрлі ә...
Қыдырдың бірі -
Көлденең көк атты .
Көлденең көк атты .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кездейсоқ кездескен, жат, бөгде адамнан да жақсылық келуі мүмкін екенін білдіреді. Тура...
Жаяу қонақ тыныш ұйықтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаяу жүрген қонақ жол азабынан кейін шаршап келеді де, тыныш ұйықтайды....
Шөре-шөре дегенді
Лақ білмес болар ма,
Мезіреті қылғанды
Қонақ білмес болар ма?!
Лақ білмес болар ма,
Мезіреті қылғанды
Қонақ білмес болар ма?!
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонаққа көрсетілген құрмет пен көңілдің бос кетпейтінін аңғартады. Тура мағынасында — лақ...
Төс - күйеудің,
Құймышақ - қыздың сыбағасы.
Құймышақ - қыздың сыбағасы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз бен күйеу баланың орны мен үлесін ишарамен танытады. Тура мағынада айтқанда, мал сойғ...
Қонаққа барсаң, нәпсіңді тый.
**Негізгі мағынасы** Қонаққа барғанда адам өзін ұстап, орынсыз қылықтан, артық сөзден, дәмге, дүние-мүлікке не көңіл көт...
Келгенше қонақ ұялар,
Келген соң үй иесі ұялар.
Келген соң үй иесі ұялар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күту мен үй иесінің әдеп-тәрбиесін салыстырып көрсетеді. Қонақ үйге келер алдында...
Жақсы қыз біреу келсе, есік ашар,
Жаман қыз біреу келсе, төрге қашар.
Жаман қыз біреу келсе, төрге қашар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың мінезі мен тәрбиесін салыстырып тұр. Жақсы қыз келген адамды жатсынбай, сәлем...
Мейманның алдында мысығыңа «Пыш!» деме.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы: қонақтың көзінше мысықты үркітіп, «Пыш!» деп айқайлама деген ескерту. Астар...
Соңынан келген қонақ сүйек мүжиді.
**Негізгі мағынасы** «Соңынан келген қонақ сүйек мүжиді» деген мақал қонақты құрметтеуде де, өмірдегі мүмкіндік пен игі...
Ет жемесең ет жеме,
Етегіңді жап, құдағи.
Етегіңді жап, құдағи.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ет жемесең де, етке тиіспе, яғни дастарқаннан орынсыз ас ішіп, ретсіз...
Қорасында сиыры бардың
Қонағына сыйы бар.
Қонағына сыйы бар.
**Негізгі мағынасы** Қорасында сиыры бар адамда қонағына ұсынар сүті, айраны, қатығы болады деген тура мағына жатыр. Аст...
Жат үйінде жатық бол.
**Негізгі мағынасы** «Жат үйінде жатық бол» деген мақал бөтен үйге барғанда әдепті, сыпайы, икемді бол дегенді білдіреді...
Асыңа тойғызбасаң да,
Ақ ниетіңе тойғыз.
Ақ ниетіңе тойғыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуге мол ас беріп қарық қылмасаң да, шын көңілден шыққан ақ пейіліңм...
Тексіз адам қонағына тесіле қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда қонаққа қадалып қарауды айтып тұрғандай көрінеді, бірақ астарында тәрб...
Ең көп оқылған
Қонақ бір күн қонса - құт,
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күту мен қонақжайлықтың да шегі, тәртібі болатынын айтады. Тура мағынасында үйге ке...
Адам бір-біріне қонақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бұл дүниеде мәңгі тұрмайды, әркімнің өмірі уақытша, өткінші. Аста...
Құтты қонақ келсе,
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың да берекелі, не берекесіз болатынын астарлап көрсетеді. Құтты, сыйлы қонақ келсе...
Шақырған жерден қалма,
Шақырмаған жерге барма.
Шақырмаған жерге барма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әдептілікке, орын мен рет білетін ұстамдылыққа шақырады. Біреудің шақыруымен барға...
Сый қылсаң, сыпыра қыл.
**Негізгі мағынасы** «Сый қылсаң, сыпыра қыл» деген мақал біреуге жақсылық жасасаң, оны шын көңілмен, толық әрі мардымд...
Бұл бөлімде қонақ, қонақ күту және қонақжайлылық туралы қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Қазақ мәдениетінде қонақ — ырыс пен берекенің белгісі, ал қонақжайлық — адамгершілік пен мәрттіктің өлшемі. Сондықтан бұл нақыл сөздер үй иесінің ықыласын, дастарқанның қадірін, сый-құрметтің мәнін терең жеткізеді.
Қонақ туралы мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбиеде де кең қолданылады: үлкенді сыйлау, бейтанысқа қамқор болу, сөз мәдениетін сақтау, ынтымақты нығайту сияқты құндылықтарды ұқтырады. Бұл санаттағы даналық ойлар қонақ күтудің әдебі мен жол-жорасын, елдік пен кеңдікті қысқа да нұсқа түрде көрсетеді.
Қонақ туралы мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбиеде де кең қолданылады: үлкенді сыйлау, бейтанысқа қамқор болу, сөз мәдениетін сақтау, ынтымақты нығайту сияқты құндылықтарды ұқтырады. Бұл санаттағы даналық ойлар қонақ күтудің әдебі мен жол-жорасын, елдік пен кеңдікті қысқа да нұсқа түрде көрсетеді.