Соңынан келген қонақ сүйек мүжиді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Соңынан келген қонақ сүйек мүжиді» деген мақал қонақты құрметтеуде де, өмірдегі мүмкіндік пен игілікті бөлісуде де кешіккен адамның үлесі аз болатынын аңғартады. Тура мағынасында, дастарқанға соңыра келген кісі асыл еттің емес, қалған-сүрінген сүйектің сыбағасын қанағат етеді. Астарлы мағынасы — уақытында келген, алдын ала қамданған адам жақсысын көреді, ал кешіккен жан азға разы болады немесе ең тәуірін жіберіп алады. Бұл мақал адамдарды ұқыптылыққа, сергектікке, дер кезінде әрекет етуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қонақ» — тек үйге келген адам емес, кез келген кешігу, енжарлық немесе дайынсыздықтың бейнесі. «Сүйек мүжу» — қалған-құтқанды қанағат ету, сыбағаның ең аз бөлігіне ие болу дегенді білдіреді. Сүйек еттің ең соңғы қалдығы болғандықтан, бұл образ кешігу салдарының жұтаңдығын өте нақты көрсетеді. Халық осылайша ойды қысқа да нұсқа, әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал уақтылы қимылдаудың маңызын айту үшін қолданылады. Мысалы, жұмысқа өтініш тапсырудың соңғы күніне дейін жүре берсең, жақсы орындарға бос орын қалмай, тек қалған мүмкіндіктерге ғана ілігуің мүмкін. Яғни, дер кезінде келген адам ұтады, кешіккен адам шектеулі нәрсеге ғана разы болады.