Сыпайы қонақ сыйыңды жейді,
Мылжың қонақ миыңды жейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қонақтың мінезіне қарай сый да, әңгіме де әртүрлі әсер ететінін меңзейді. Сыпайы, әдепті қонақ үй иесіне салмақ салмай, берілген дәмді ризашылықпен қабылдайды. Ал көп сөйлеп, орынсыз мылжыңдай берген қонақ үй иесін мезі етіп, уақытын да, жүйкесін де алады. Яғни тура мағынасы — қонақтың тамақ жеуі, астарлы мағынасы — адамның әдебі мен сөз мәдениеті.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «сыйыңды жейді» деген тіркес қонақтың дастарқаннан дәм татуын ғана емес, үй иесінің ықыласын қабылдауын білдіреді. Ал «миыңды жейді» дегені — мылжың адамның тоқтаусыз сөзі ойды шаршатып, көңілді қажытатынын бейнелейді. «Ми» сөзі арқылы сөздің адамға психологиялық салмағы әсерлі түрде берілген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал артық сөйлеп, тыңдай білмейтін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір жиында бір адам үзіліссіз сөйлеп, басқалардың әңгімесіне мүмкіндік бермесе, жұрт оны «мылжың» деп бағалауы мүмкін. Ал қысқа сөйлеп, ізет көрсеткен жан әрдайым сыйлы болады.
Myljyń qonaq mıyńdy jeıdi.