Сары табақтан сарқыт қайтар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен дастарқаннан, мол табақтан қалған астың бір бөлігін алып қайту. Астарлы мағынасы — берекелі, ырысты жерден келген кісінің қолы құр қайтпасын, несібесі үзілмесін деген тілек. Яғни жақсы ортадан, қонақжай үйден дәм татқан адамға сый-құрмет пен ырыс дарысын деген ишара бар.
Образдар мен теңеулер
«Сары табақ» — мол ас, береке мен тоқшылықтың бейнесі. Қазақ ұғымында табақтың сарысы, яғни еттің мол салынуы — дастарқанның сәні мен байлығын көрсетеді. «Сарқыт» — қалған дәм емес, ырыстың нышаны. Ол үй иесінің жомарттығын, қонаққа деген ықыласын танытады. Сондықтан бұл тіркес тек тамақ жайын емес, берекенің жұғысын білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әдетте қонақтан құр қол қайтпай, үй иесінің ықыласына бөлену мағынасында айтылады. Мысалы, ауылдағы тойдан келген адамға көрші-көлемі «сары табақтан сарқыт қайтыпты» деп, оның жақсы дастарқаннан дәм татқанын әзіл-шыны аралас айтады. Бұл сөз қонақжайлық пен ырыс-несібенің қадірін еске салады.