Өзі келіп, өзі кеткен қонақтың
Садағасы кетпеймісің.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өз бетімен келіп, өз еркімен кететін қонаққа тым көп өкпе артуға болмайтынын білдіреді. Тура мағынасында, қонақ келді де, қонақ болып болып, қайта кетті. Астарлы мағынасында, адам кейде біреудің үйіне, өміріне, ісіне кірісіп, өз пайдасын алып, кейін жауапкершілікті мойнына алмай кететін жағдайларды меңзейді. Мұндайда үй иесі сабыр сақтап, артық сөзге бармай, істің шындығын түсіне білуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өзі келіп, өзі кеткен қонақ» — шақырылмай келіп, шақырылмай кететін, міндетсінбей өтетін жанның бейнесі. Ал «садағасы кетпейсің бе» деген тіркес қонақтың қадірі бар болғанымен, оның әр қылығына риза бола бермеу керек деген жеңіл өкпе, наз реңкін береді. Қазақ танымында қонақ қасиетті, бірақ орынсыз еркелік пен есепсіз пайдалануға да сын айтылады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал кейбір адамның бір ортаға уақытша кіріп, пайдалы тұсын алып, кейін із-түзсіз кететінін сипаттауға келеді. Мысалы, бір әріптес бір жобаның басында белсенді болып, нәтиже жақындағанда жауапкершілікті басқаға ысырып кетсе, осы мақал орынды айтылады.
Sadaǵasy ketpeımisiń.