Тойған қонақтың екі көзі жолда болар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Тойып алған қонақ үй иесіне ұзақ бөгелмейді, көңілі жолға, қайтатын сәтке ауады. Астарлы мағынасы — адам өз қажеті өтелгеннен кейін артық созбай, орынсыз кідірмей, жөнін біліп әрекет етуі керек. Бұл мақал қанағатты, әдепті және уақытты бағалауды еске салады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тойған қонақ» — ас-суы жеткілікті, көңілі орныққан адам. «Екі көзі жолда болар» дегені тура мағынасында жолға қарап тұрғандай көрінсе, астарында қонақтың үйден қайтуға ынталы екенін білдіреді. Яғни, «көздің жолда болуы» — асығу, кетуге даяр тұру, бөгелгісі келмеу деген бейнелі ишара.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды қонақ күту мәдениетінде де, жалпы қарым-қатынаста да қолдануға болады. Мысалы, адам бір кездесуде шаруасы бітсе, әңгімені орынсыз созбай, қысқа да сыпайы қоштасқаны дұрыс. Көп сөйлемей, уақытты қадірлеу — қазіргі өмірдің де маңызды әдебі. Сондықтан мақал адамға қонақжайлық пен әдептің шегін сақтауды үйретеді.