«Қонақ үстіне қонақ - шиқан үстіне жара» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал үйге келген қонақтың үстіне тағы бір қонақ келсе, үй иесіне қосымша салмақ түсетінін білдіреді. Тура мағынасында — бір жараның үстіне тағы жара шыққандай, жағдай күрделене түседі. Астарлы мағынасы — қонақ күту жауапты іс, ал бірінен соң бірі келген мейман үй ішінің шаруасын көбейтіп, ыңғайсыздық тудыруы мүмкін. Дегенмен мақал қонаққа қарсы емес, тек күтпеген қыспақтың ауырлығын бейнелейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шиқан» — ауыратын, мазалайтын ісік; «жара» — соның үстіне түскен тағы бір дерт. Яғни ауыр нәрсенің үстіне тағы ауыр нәрсе қосылғанын көрсетеді. Қонақ пен шиқанды салыстыру арқылы халық күнделікті тұрмыстағы қолайсыздықты бейнелі түрде жеткізген. Бұл теңеу үй иесінің қысылысын, қолының қысқалығын, амалсыздығын аңғартады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал алдын ала ескертусіз, ретсіз келген адамдар көп болғанда немесе бір шаруаның үстіне тағы бір міндет қосылғанда айтылады. Мысалы, үйде бір қонақпен отырған кезде тағы бірнеше адам келіп қалса, «қонақ үстіне қонақ — шиқан үстіне жара» деп қалжың не реніш аралас айтуға болады.