Сыйларға асың болмаса,
Сипарға тілің болсын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамда беретін сый-сияпат, тартар дәм болмаса да, жақсы сөз, жылы қабақ, ізет пен құрмет көрсетуге болады дегенді білдіреді. Яғни, қонаққа немесе келген адамға міндетті түрде ас-су ұсыну ғана емес, ең алдымен әдепті сөйлеу, сыпайы қарсы алу, ізгі ниет таныту керек. Астың жоқтығы — қол қысқалығы, ал тілдің бар болуы — адамдықтың, кеңпейілдіктің белгісі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "ас" — дастарқан, сый-құрмет, қонақ күту дәстүрі. "Тіл" — тек сөйлеу құралы емес, адам мінезі мен ниетінің көрінісі. "Сыйларға асың болмаса" дегені материалдық мүмкіндігің шектеулі болса да, адамдық қасиетіңді жоғалтпа деген ишара. "Сипарға тілің болсын" — дәмің болмаса да, шын пейілмен сөйлеп, құрмет білдір, жұртты сөзбен риза қыл деген ой.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам қаржысы аз болғанда да, сыйластықты жоғалтпауға үндейді. Мысалы, студент үйіне қонақ келгенде мол дастарқан жая алмаса да, жылы қарсы алып, шын ықыласпен әңгімелессе, қонақ өзін құрметтелгендей сезінеді. Бұл — сөз бен ниеттің де үлкен сый екенін көрсетеді.
Sıparǵa tiliń bolsyn.