Құдай ұрған қонағымен керісер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: құдайдың қаһарына ұшыраған адам қонағымен де керісіп, берекесіздікке барады. Астарлы мағынасы: адам басына іс түскенде, мінезі бұзылып, ашуға беріліп, айналасымен тіл табыса алмай қалады. Яғни қиындық адамның сабырын сынайды, ал сабыры кеміген жан өзіне жақын, қадірлі адаммен де сыйыспай қалады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құдай ұрған» тіркесі нақты соққы емес, ауыр сынаққа, сәтсіздікке, бағы тайған күйге меңзейді. Ал «қонағымен керісу» — қазақ ұғымында өте сөкет қылық, өйткені қонаққа құрмет көрсету керек. Демек, мақал қонақжай халықтың өлшемімен айтылған: адам қонақпен де ұрысып жатса, оның ішкі күйі де, қоғамдық беделі де төмендегені.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал күйзеліс, жұмыссыздық, қаржы қысымы немесе отбасылық қиындық кезінде ашушаң болып кететін адамға қатысты айтылады. Мысалы, жұмыстағы мәселесін үйге әкеліп, жарына немесе қонағына дөрекі сөйлеп қойған адамға осы мақал ескерту ретінде қолданылуы мүмкін. Ол адамды сабыр сақтап, айналасындағы сый-құрметті жоғалтпауға шақырады.