Қонақ, қонақжайлылық туралы 132
Қонақ, қонақжайлылық туралы қазақ мақал-мәтелдері — дәстүр, сыйластық пен кеңпейілдікті дәріптейтін даналық сөздер.
132
Мақал-мәтел
22.2K
Қаралым
168
Орташа
Сұрыптау:
Қонақ жаман болса,
Үй иесі қыдырады.
Үй иесі жаман болса,
Қонағы қыдырады.
Үй иесі қыдырады.
Үй иесі жаман болса,
Қонағы қыдырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ пен үй иесінің бір-біріне деген сыйластығын, әдеп пен жауапкершіліктің маңызын көрс...
Тоқ қонақты сыйлау оңай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қарны тоқ, яғни тойып отырған қонақты күтудің, сыйлаудың машақаты аз бо...
Жат үйінде жатық бол.
**Негізгі мағынасы** «Жат үйінде жатық бол» деген мақал бөтен үйге барғанда әдепті, сыпайы, икемді бол дегенді білдіреді...
Үйінде асы бардың берер батасы бар.
**Негізгі мағынасы** Үйінде асы бар адам қолы ашық, көңілі тоқ болады. Яғни үйінде берекесі, несібесі бар кісі келгенге...
Құс жеткен жеріне қонар,
Қонақ қалаған үйіне қонар.
Қонақ қалаған үйіне қонар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құс қай жерге жетсе, сол жерге қонады; қонақ та өзіне ыңғайлы, көңілі...
Шақырылмаған қонаққа шайдан өзге тамақ жоқ.
**Негізгі мағынасы** Шақырылмай, ескертусіз келген қонаққа үй иесі барын түгел жайып салмайды, тек қолындағы жеңіл-желпі...
Қыдырлы қонақ қыдырып келер,
Қыдыры артынан шұбырып келер.
Қыдыры артынан шұбырып келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың тек жай келген адам емес, үйге ырыс, береке, қуаныш ала келетінін білдіреді. Тур...
Қонақ алдымен қабағыңа қарайды,
Содан кейін табағыңа қарайды.
Содан кейін табағыңа қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күту мәдениетінде ең әуелі үй иесінің мінезі мен пейілі маңызды екенін айтады. Қона...
Құдай ұрған қонағымен керісер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құдайдың қаһарына ұшыраған адам қонағымен де керісіп, берекесіздікке ба...
Қонақтан қонақ ұлық.
**Негізгі мағынасы** Қонақтан қонақ ұлық деген сөздің тура мағынасы — келген мейманның бәрі сыйлы, бірақ кейбірі одан да...
Құтты қонақ келсе,
Түйесі өсер.
Құтсыз қонақ келсе,
Үй иесі өлер.
Түйесі өсер.
Құтсыз қонақ келсе,
Үй иесі өлер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың үйге әкелетін ырысы мен ықпалы туралы айтады. Тура мағынасында, жақсы, берекелі...
Қонақтан аяғаның шайтанға бұйырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонаққа дәм-тұзды, құрмет пен ықыласты аямау керек екенін айтады. Қонақты күтпей, сараңды...
Кедейге қонақ болсаң, кекірерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кедей, таршылық көріп отырған адамның үйіне қонақ болып барудың өзіндік қиындығы бар екен...
Үйге келген қонаққа үйдей өкпе айтпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үйге келген адамға ауыр сөз айтып, реніш жүктеме дегенді білдіреді. Тура мағынасында, үйг...
Шай, шай ішсем, көңілім жай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — шай ішкенде адамның көңілі жайланып, жан дүниесі тынышталады деген ой....
Ең көп оқылған
Қонақ бір күн қонса - құт,
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күту мен қонақжайлықтың да шегі, тәртібі болатынын айтады. Тура мағынасында үйге ке...
Адам бір-біріне қонақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бұл дүниеде мәңгі тұрмайды, әркімнің өмірі уақытша, өткінші. Аста...
Шақырған жерден қалма,
Шақырмаған жерге барма.
Шақырмаған жерге барма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әдептілікке, орын мен рет білетін ұстамдылыққа шақырады. Біреудің шақыруымен барға...
Құтты қонақ келсе,
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың да берекелі, не берекесіз болатынын астарлап көрсетеді. Құтты, сыйлы қонақ келсе...
Сый қылсаң, сыпыра қыл.
**Негізгі мағынасы** «Сый қылсаң, сыпыра қыл» деген мақал біреуге жақсылық жасасаң, оны шын көңілмен, толық әрі мардымд...
Бұл бөлімде қонақ, қонақ күту және қонақжайлылық туралы қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Қазақ мәдениетінде қонақ — ырыс пен берекенің белгісі, ал қонақжайлық — адамгершілік пен мәрттіктің өлшемі. Сондықтан бұл нақыл сөздер үй иесінің ықыласын, дастарқанның қадірін, сый-құрметтің мәнін терең жеткізеді.
Қонақ туралы мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбиеде де кең қолданылады: үлкенді сыйлау, бейтанысқа қамқор болу, сөз мәдениетін сақтау, ынтымақты нығайту сияқты құндылықтарды ұқтырады. Бұл санаттағы даналық ойлар қонақ күтудің әдебі мен жол-жорасын, елдік пен кеңдікті қысқа да нұсқа түрде көрсетеді.
Қонақ туралы мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбиеде де кең қолданылады: үлкенді сыйлау, бейтанысқа қамқор болу, сөз мәдениетін сақтау, ынтымақты нығайту сияқты құндылықтарды ұқтырады. Бұл санаттағы даналық ойлар қонақ күтудің әдебі мен жол-жорасын, елдік пен кеңдікті қысқа да нұсқа түрде көрсетеді.