Қонақ, қонақжайлылық туралы 132
Қонақ, қонақжайлылық туралы қазақ мақал-мәтелдері — дәстүр, сыйластық пен кеңпейілдікті дәріптейтін даналық сөздер.
132
Мақал-мәтел
36.5K
Қаралым
276
Орташа
Сұрыптау:
Үйінде асы бардың берер батасы бар.
**Негізгі мағынасы** Үйінде асы бар адам қолы ашық, көңілі тоқ болады. Яғни үйінде берекесі, несібесі бар кісі келгенге...
Қонағы көп үйдің қазаны оттан түспейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонағы жиі келетін үйде ас-су үзілмей, қазан үнемі отта тұратынын білдіреді. Тура мағынас...
Асыңа тойғызбасаң да,
Ақ ниетіңе тойғыз.
Ақ ниетіңе тойғыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуге мол ас беріп қарық қылмасаң да, шын көңілден шыққан ақ пейіліңм...
Соңынан келген қонақ сүйек мүжиді.
**Негізгі мағынасы** «Соңынан келген қонақ сүйек мүжиді» деген мақал қонақты құрметтеуде де, өмірдегі мүмкіндік пен игі...
Қорасында сиыры бардың
Қонағына сыйы бар.
Қонағына сыйы бар.
**Негізгі мағынасы** Қорасында сиыры бар адамда қонағына ұсынар сүті, айраны, қатығы болады деген тура мағына жатыр. Аст...
Қонақ ырыздығын Тәңір жеткізеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үйге келген қонақтың несібесі, ас-суы, қажеті Алланың қалауымен табыла...
Үйге келген қонаққа үйдей өкпе айтпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үйге келген адамға ауыр сөз айтып, реніш жүктеме дегенді білдіреді. Тура мағынасында, үйг...
Тексіз адам қонағына тесіле қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда қонаққа қадалып қарауды айтып тұрғандай көрінеді, бірақ астарында тәрб...
Қонақ жаман болса,
Үй иесі қыдырады.
Үй иесі жаман болса,
Қонағы қыдырады.
Үй иесі қыдырады.
Үй иесі жаман болса,
Қонағы қыдырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ пен үй иесінің бір-біріне деген сыйластығын, әдеп пен жауапкершіліктің маңызын көрс...
Күтпеген қонақ - келімсек
**Негізгі мағынасы** «Күтпеген қонақ - келімсек» деген мақалдың тура мағынасы — алдын ала хабарсыз, аяқ астынан келген...
Дастарқан үстінде дұшпан да лос.
**Негізгі мағынасы** «Дастарқан үстінде дұшпан да дос» деген мақал қазақтың қонақжай, кеңпейіл мінезін көрсетеді. Оның...
Өзі келіп, өзі кеткен қонақтың
Садағасы кетпеймісің.
Садағасы кетпеймісің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өз бетімен келіп, өз еркімен кететін қонаққа тым көп өкпе артуға болмайтынын білдіреді. Т...
Қонақтан қонақ ұлық.
**Негізгі мағынасы** Қонақтан қонақ ұлық деген сөздің тура мағынасы — келген мейманның бәрі сыйлы, бірақ кейбірі одан да...
Қонағыңның алтынын алма, батасын ал.
**Негізгі мағынасы** Қонақ келгенде одан дүние-мүлік, пайда күтпе, ең бастысы — ақ ниетпен құрметтеп, батасын ал деген с...
Құдай ұрған қонағымен керісер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құдайдың қаһарына ұшыраған адам қонағымен де керісіп, берекесіздікке ба...
Ең көп оқылған
Қонақ бір күн қонса - құт,
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күту мен қонақжайлықтың да шегі, тәртібі болатынын айтады. Тура мағынасында үйге ке...
Шақырған жерден қалма,
Шақырмаған жерге барма.
Шақырмаған жерге барма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әдептілікке, орын мен рет білетін ұстамдылыққа шақырады. Біреудің шақыруымен барға...
Құтты қонақ келсе,
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың да берекелі, не берекесіз болатынын астарлап көрсетеді. Құтты, сыйлы қонақ келсе...
Адам бір-біріне қонақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бұл дүниеде мәңгі тұрмайды, әркімнің өмірі уақытша, өткінші. Аста...
Сый қылсаң, сыпыра қыл.
**Негізгі мағынасы** «Сый қылсаң, сыпыра қыл» деген мақал біреуге жақсылық жасасаң, оны шын көңілмен, толық әрі мардымд...
Бұл бөлімде қонақ, қонақ күту және қонақжайлылық туралы қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Қазақ мәдениетінде қонақ — ырыс пен берекенің белгісі, ал қонақжайлық — адамгершілік пен мәрттіктің өлшемі. Сондықтан бұл нақыл сөздер үй иесінің ықыласын, дастарқанның қадірін, сый-құрметтің мәнін терең жеткізеді.
Қонақ туралы мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбиеде де кең қолданылады: үлкенді сыйлау, бейтанысқа қамқор болу, сөз мәдениетін сақтау, ынтымақты нығайту сияқты құндылықтарды ұқтырады. Бұл санаттағы даналық ойлар қонақ күтудің әдебі мен жол-жорасын, елдік пен кеңдікті қысқа да нұсқа түрде көрсетеді.
Қонақ туралы мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбиеде де кең қолданылады: үлкенді сыйлау, бейтанысқа қамқор болу, сөз мәдениетін сақтау, ынтымақты нығайту сияқты құндылықтарды ұқтырады. Бұл санаттағы даналық ойлар қонақ күтудің әдебі мен жол-жорасын, елдік пен кеңдікті қысқа да нұсқа түрде көрсетеді.