Қорасында сиыры бардың
Қонағына сыйы бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қорасында сиыры бар адамда қонағына ұсынар сүті, айраны, қатығы болады деген тура мағына жатыр. Астарлы мағынасы — малы бар, тұрмысы түзелген кісі елге сыйлы, қолы ашық, қонақ күтуге дайын келеді. Қазақ ұғымында үйдің берекесі тек өз отбасына емес, келген адамға да жетуі керек. Сондықтан мақал байлықтың емес, жомарттықтың, ырыс-берекенің белгісін көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сиыр» — тек төрт түліктің бірі емес, үй ішінің азық-түлік көзі, береке нышаны. «Қонағына сыйы бар» деген тіркес қонаққа дастарқан жаю, ықылас білдіру, барды бөлісу мағынасын береді. Яғни мал мен қонақжайлық өзара байланыста алынып, қазақ тұрмысының шынайы көрінісі жасалған.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де кеңпейілділік пен тұрмыстың ыңғайын білдіру үшін айтылады. Мысалы, ауылда сүті мол үй көрші-қолаңды шайға шақырып, қонаққа айран, қаймақ, ірімшік ұсынса, жұрт «Қорасында сиыры бардың қонағына сыйы бар» деп мақтап жатады. Бұл — барды бағалап, бөлісудің қадірін еске салатын сөз.
Qonaǵyna syıy bar.