«Құтты қонаққа тәтті тамақ.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қонақтың қадірін біліп, оған барынша ықылас пен құрмет көрсету керегін айтады. Тура мағынасында, үйге келген сыйлы қонаққа дәмді, тәуір ас тарту — қазақы әдептің белгісі. Астарлы мағынасында, қонақтың өзі құт-береке әкелетін адам саналады, сондықтан оған жылы қабақ танытып, жомарттық көрсету керек. Қонақты риза ету — үй иесінің абыройын көтереді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құтты қонақ» сөзі жай келген адамды емес, үйге береке, қуаныш, жақсы тілек әкелетін қадірлі мейманды білдіреді. Ал «тәтті тамақ» — ең дәмді ас қана емес, ықыласпен дайындалған, көңілмен берілген сыбаға. Яғни, мақал астың дәмінен гөрі, көңілдің кеңдігін жоғары қояды. Қазақ ұғымында жақсы қонаққа жақсы ас ұсыну — сыйластықтың, мәрттіктің көрінісі.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгінде бұл мақал той-томалақта, үйге қонақ келгенде немесе алыстан сыйлы адам ат басын бұрғанда қолданылады. Мысалы, студент баласының достары қонаққа келгенде, ата-анасы дастарқанын мол жайып, дәмді тағам әзірлейді. Бұл арқылы олар қонақты құрметтеп, үйдегі жылылық пен кеңпейілдікті көрсетеді.