Құтты қонаққа тәтті тамақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қонақтың қадірін біліп, оған барынша ықылас пен құрмет көрсету керегін айтады. Тура мағынасында, үйге келген сыйлы қонаққа дәмді, тәуір ас тарту — қазақы әдептің белгісі. Астарлы мағынасында, қонақтың өзі құт-береке әкелетін адам саналады, сондықтан оған жылы қабақ танытып, жомарттық көрсету керек. Қонақты риза ету — үй иесінің абыройын көтереді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құтты қонақ» сөзі жай келген адамды емес, үйге береке, қуаныш, жақсы тілек әкелетін қадірлі мейманды білдіреді. Ал «тәтті тамақ» — ең дәмді ас қана емес, ықыласпен дайындалған, көңілмен берілген сыбаға. Яғни, мақал астың дәмінен гөрі, көңілдің кеңдігін жоғары қояды. Қазақ ұғымында жақсы қонаққа жақсы ас ұсыну — сыйластықтың, мәрттіктің көрінісі.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал той-томалақта, үйге қонақ келгенде немесе алыстан сыйлы адам ат басын бұрғанда қолданылады. Мысалы, студент баласының достары қонаққа келгенде, ата-анасы дастарқанын мол жайып, дәмді тағам әзірлейді. Бұл арқылы олар қонақты құрметтеп, үйдегі жылылық пен кеңпейілдікті көрсетеді.