Қонақ, қонақжайлылық туралы — 2-бет 131
Сұрыптау:
Қазақтың бөлінбейтін еншісі - қонақасы.
Негізгі мағынасы Енші — әке ұлына үйленгенде бөліп беретін үлес, мал-мүлік. Енші бөлінгеннен кейін әр ұл өз шаруасына…
Қазан қайнап тұрса,
Ақыл сайрап тұрады.
Ақыл сайрап тұрады.
Негізгі мағынасы Қазан қайнап тұрған үйде ас бар, адамдар тоқ, көңілдері орнында. Мақал осы тоқшылықтың ақылмен…
Қойдың басы - құданың асы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қазақ дастарқанында қойдың басы ең қадірлі ас болып, оны құдаға тарту…
Қой егіз табады:
Бірі қонаққа сойылады,
Бірі қошқар қойылады.
Бірі қонаққа сойылады,
Бірі қошқар қойылады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал малдың берекесін, шаруаның күтімін және ел ішіндегі ырыстың орнын білдіреді. Тура…
Қонағы көп үйдің баласы тоқ.
Негізгі мағынасы Қонағы көп үйдің баласы тоқ деген сөздің тура мағынасы — үйге жиі қонақ келсе, сол үйде ас-су…
Күнде бір мақал
«Қонақ, қонақжайлылық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Қонағы көп үйдің қазаны құр тұрмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонағы жиі келетін үйде ас-су үзілмей, қазанның оты өшпей, тіршілік қызу болатынын…
Қонағы көп үйдің қазаны оттан түспейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонағы жиі келетін үйде ас-су үзілмей, қазан үнемі отта тұратынын білдіреді. Тура…
Қонағым, жүре тоярсың.
Негізгі мағынасы «Қонағым, жүре тоярсың» деген мақалдың тура мағынасы — қонаққа ұсынылған ас аз болса да, ол ренжімей…
Қонағым, өз үйіңді де ойлай отыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақты құрметтей отырып, оның да өз жағдайын, өз үйін, өз шаруасын ұмытпауын ескерткен…
Қонағым сен «ет» деме,
Мен «кет» демейін.
Мен «кет» демейін.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ пен үй иесінің арасындағы өзара сыйластықты білдіреді. Тура мағынасында, қонақ үй…
Қонағын сыйлаған «Төрге шық!» дер.
Негізгі мағынасы Қонақты құрметтеген адам оны төрге шығарып, ең сыйлы орынға отырғызады. Бұл мақалдың тура мағынасы…
Қонағын сыйламаған
Не баласын ұрар,
Не үйін сыпырар.
Не баласын ұрар,
Не үйін сыпырар.
Негізгі мағынасы Қонақты құрметтемеген адам үй ішіндегі тәртіп пен адамгершілікке де салғырт қарайды деген ой айтылады…
Қонағың болса мазасыз,
Аяғыңнан тозасыз.
Аяғыңнан тозасыз.
Негізгі мағынасы Қонақ келген үйде тыныштық азаяды, үй иесіне күтім, қызмет, дайындық, сый көрсету сияқты қосымша шаруа…
Қонағыңның алтынын алма, батасын ал.
Негізгі мағынасы Қонақ келгенде одан дүние-мүлік, пайда күтпе, ең бастысы — ақ ниетпен құрметтеп, батасын ал деген сөз…
Қонақ аз отырып, көп сынайды.
Негізгі мағынасы Қонақ келген адам үй иесінің дастарқанына, мінезіне, сый-құрметіне, қонақ күту тәртібіне бірден баға…
Қонақ алдымен қабағыңа қарайды,
Содан кейін табағыңа қарайды.
Содан кейін табағыңа қарайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ күту мәдениетінде ең әуелі үй иесінің мінезі мен пейілі маңызды екенін айтады. Қонақ…
Қонақасы - Тәңір ақысы.
Негізгі мағынасы Қонақасы — келген мейманға берілетін дәм, дастарқан. «Тәңір ақысы» дегені — қонақты күту жай ғана әдет…
Қонақ атаңнан да үлкен.
Негізгі мағынасы «Қонақ атаңнан да үлкен» деген мақал қонақты өте жоғары құрметтеу керек екенін білдіреді. Тура…
Қонақ бір күн қонса - құт,
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ күту мен қонақжайлықтың да шегі, тәртібі болатынын айтады. Тура мағынасында үйге…
Қонақ болса, мен болдым,
Қонақ тойса, мен тойдым.
Қонақ тойса, мен тойдым.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақты өзіңдей көріп, оның қамын ойлау керек екенін білдіреді. Үйге келген адамды риза ету…
Қонақ жаман болса,
Үй иесі қыдырады.
Үй иесі жаман болса,
Қонағы қыдырады.
Үй иесі қыдырады.
Үй иесі жаман болса,
Қонағы қыдырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ пен үй иесінің бір-біріне деген сыйластығын, әдеп пен жауапкершіліктің маңызын…
Қонақ келсе есікке ,
Жүгіріп шық , кешікпе;
Қарсы алмасаң қонақты ,
Кесір болар несіпке .
Жүгіріп шық , кешікпе;
Қарсы алмасаң қонақты ,
Кесір болар несіпке .
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ келсе, оны құрметпен, ықыласпен қарсы алу керегін айтады. Тура мағынасы — үйге келген…
Қонақ келсе есіктен
Пәлекет шығар тесіктен.
Пәлекет шығар тесіктен.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қонақ келгенде үйдің есігі ашық тұрады, ал пәле-жала, ұсақ қауіптер мен…
Қонақ келсе, құт келер.
Негізгі мағынасы Қонақ келуі — қазақ танымында үйге береке, қуаныш, жылылық келуімен тең. Мақалдың тура мағынасы: үйге…
Қонақ келсе - құт, қарақшы келсе - жұт
Негізгі мағынасы Қонақ келсе — үйге құт кіреді, қарақшы келсе — жұт келеді. Мақал бір шаңыраққа кірген адамның ниетіне…
Қонаққа барсаң, нәпсіңді тый.
Негізгі мағынасы Қонаққа барғанда адам өзін ұстап, орынсыз қылықтан, артық сөзден, дәмге, дүние-мүлікке не көңіл…
Қонақ қадірлі болса,
Қазан тез қайнайды.
Қазан тез қайнайды.
Негізгі мағынасы Құрметті, қадірлі қонақ келсе, үйдің бәрі қимылдап кетеді: от қатты жағылады, қазан тез қайнайды…
Қонаққа сұрап бергенше, ұрып бер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ келгенде немесе біреуге сый көрсеткенде сараңдық танытпай, қолыңнан келгенше жомарт…
Қонақ қойдан жуас,
Май берсе де жей береді.
Май берсе де жей береді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ келген үйде оның көңілін табу, күтім жасау маңызды екенін білдіреді. Тура мағынада…
Қонақ қой жемей кетпейді,
Сыйлап құтылғанға жетпейді.
Сыйлап құтылғанға жетпейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ күтудің қазақ үшін үлкен міндет әрі құрмет екенін білдіреді. Тура мағынасында, келген…
Қонақ қонбай кетпейді,
Шақырып қондырғанға жетпейді.
Шақырып қондырғанға жетпейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ күту дәстүрінің мәнін айтады. Тура мағынасында, қонақ өзі келсе де, шақырып арнайы…
Қонақ қонған жеріне ауыр,
Тас түскен жеріне ауыр.
Тас түскен жеріне ауыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, қонақ түскен үйге де салмақ түседі, ал тас түскен жерге із қалады…
Қонақ қонса, ет пісер,
Ет піспесе, бет пісер.
Ет піспесе, бет пісер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ келсе, үй иесі оған ас дайындап, сый-құрмет көрсетуі керек екенін аңғартады. Тура…
Қонақ отырса куә, тұрса куә.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ келген үйде не айтылса да, не істелсе де сырт көздің куәсі болатынын білдіреді. Тура…
Қонақ пен өлім болжамсыз.
Негізгі мағынасы Қонақ пен өлімнің қашан келіп, қашан кететінін алдын ала білу мүмкін емес. Мақалдың тура мағынасы…
Қонақтан аяғаның шайтанға бұйырар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонаққа дәм-тұзды, құрмет пен ықыласты аямау керек екенін айтады. Қонақты күтпей, сараңдық…
Қонақтан қонақ ұлық.
Негізгі мағынасы Қонақтан қонақ ұлық деген сөздің тура мағынасы — келген мейманның бәрі сыйлы, бірақ кейбірі одан да…
Қонақ таңдап қонады.
Негізгі мағынасы Қонақ таңдап қонады деген мақалдың тура мағынасы — келген кісі өзіне жайлы, көңіліне қонымды үйді…
Қонақ таңертең - алтын,
Түсте - күміс,
Кешке - мыс.
Түсте - күміс,
Кешке - мыс.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақтың келу уақытына қарай оның қадірі әртүрлі бағаланатынын білдіреді. Таңертең келген…
Қонақ:
таңертең тәтті,
түсте тұщы ,
кешке кермек.
таңертең тәтті,
түсте тұщы ,
кешке кермек.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақтың үй иесіне бірдей емес, уақыт өте өзгере түсетін салмағын астарлап айтады. Таңертең…