Қонақ, қонақжайлылық туралы 132
Қонақ, қонақжайлылық туралы қазақ мақал-мәтелдері — дәстүр, сыйластық пен кеңпейілдікті дәріптейтін даналық сөздер.
132
Мақал-мәтел
44.8K
Қаралым
339
Орташа
Сұрыптау:
Жаман үйдің қонағы билейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үй иесі әлсіз, тәртіпсіз немесе беделі төмен болса, келген қонақ өзін...
Қойдың басы - құданың асы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қазақ дастарқанында қойдың басы ең қадірлі ас болып, оны құдаға тарту...
Бауыр шырын, бас тәтті,
Ағайынмен ішкен ас тәтті.
Ағайынмен ішкен ас тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайын-туыспен болған қарым-қатынастың қадірін айтады. Тура мағынасында, бауырдың да, бас...
Ат болар тай саяққа үйір,
Адам болар бала қонаққа үйір.
Адам болар бала қонаққа үйір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құлын болып жүрген тай жалғыз жүрмей, үйірге қосылуды қалайды; сол сияқ...
Құтты қонаққа тәтті тамақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың қадірін біліп, оған барынша ықылас пен құрмет көрсету керегін айтады. Тура мағын...
Қонақ атаңнан да үлкен.
**Негізгі мағынасы** «Қонақ атаңнан да үлкен» деген мақал қонақты өте жоғары құрметтеу керек екенін білдіреді. Тура мағ...
Сыйлап берген су тәтті.
**Негізгі мағынасы** Сыйлап берген су тәтті деген мақалдың тура мағынасы — адамға ықыласпен, құрметпен ұсынылған су да д...
Ас иесінің әлі біледі,
Асатуды қолы біледі.
Асатуды қолы біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: дастарқандағы ас иесінің ынта-ықыласына, жомарттығына және оны ұсына бі...
Бір күн дәм-тұзын татқанға
қырық күн сәлем.
қырық күн сәлем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір күн болса да дәм-тұзын татқан үйге, елге немесе адамға ұзақ уақыт құрмет көрс...
Қонақ келсе, құт келер.
**Негізгі мағынасы** Қонақ келуі — қазақ танымында үйге береке, қуаныш, жылылық келуімен тең. Мақалдың тура мағынасы: үй...
Сыпайы қонақ сыйыңды жейді,
Мылжың қонақ миыңды жейді.
Мылжың қонақ миыңды жейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың мінезіне қарай сый да, әңгіме де әртүрлі әсер ететінін меңзейді. Сыпайы, әдепті...
Мейманның алдында мысығыңа «Пыш!» деме.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы: қонақтың көзінше мысықты үркітіп, «Пыш!» деп айқайлама деген ескерту. Астар...
Қыдырдың бірі -
Көлденең көк атты .
Көлденең көк атты .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кездейсоқ кездескен, жат, бөгде адамнан да жақсылық келуі мүмкін екенін білдіреді. Тура...
Қонақ қонса, ет пісер,
Ет піспесе, бет пісер.
Ет піспесе, бет пісер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ келсе, үй иесі оған ас дайындап, сый-құрмет көрсетуі керек екенін аңғартады. Тура м...
Тойған ас түске жетпес,
Пейіл естен кетпес.
Пейіл естен кетпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам тоя жеген асын ұзақ уақытқа дейін ұмытпайды, бірақ одан да маңызды...
Ең көп оқылған
Қонақ бір күн қонса - құт,
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күту мен қонақжайлықтың да шегі, тәртібі болатынын айтады. Тура мағынасында үйге ке...
Қонақ қонған жеріне ауыр,
Тас түскен жеріне ауыр.
Тас түскен жеріне ауыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, қонақ түскен үйге де салмақ түседі, ал тас түскен жерге із қала...
Шақырған жерден қалма,
Шақырмаған жерге барма.
Шақырмаған жерге барма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әдептілікке, орын мен рет білетін ұстамдылыққа шақырады. Біреудің шақыруымен барға...
Құтты қонақ келсе,
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың да берекелі, не берекесіз болатынын астарлап көрсетеді. Құтты, сыйлы қонақ келсе...
Адам бір-біріне қонақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бұл дүниеде мәңгі тұрмайды, әркімнің өмірі уақытша, өткінші. Аста...
Бұл бөлімде қонақ, қонақ күту және қонақжайлылық туралы қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Қазақ мәдениетінде қонақ — ырыс пен берекенің белгісі, ал қонақжайлық — адамгершілік пен мәрттіктің өлшемі. Сондықтан бұл нақыл сөздер үй иесінің ықыласын, дастарқанның қадірін, сый-құрметтің мәнін терең жеткізеді.
Қонақ туралы мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбиеде де кең қолданылады: үлкенді сыйлау, бейтанысқа қамқор болу, сөз мәдениетін сақтау, ынтымақты нығайту сияқты құндылықтарды ұқтырады. Бұл санаттағы даналық ойлар қонақ күтудің әдебі мен жол-жорасын, елдік пен кеңдікті қысқа да нұсқа түрде көрсетеді.
Қонақ туралы мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбиеде де кең қолданылады: үлкенді сыйлау, бейтанысқа қамқор болу, сөз мәдениетін сақтау, ынтымақты нығайту сияқты құндылықтарды ұқтырады. Бұл санаттағы даналық ойлар қонақ күтудің әдебі мен жол-жорасын, елдік пен кеңдікті қысқа да нұсқа түрде көрсетеді.