Құс жеткен жеріне қонар,
Қонақ қалаған үйіне қонар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — құс қай жерге жетсе, сол жерге қонады; қонақ та өзіне ыңғайлы, көңілі жаққан үйге түседі. Астарлы мағынасы — әр адам өзіне жайлы, сый-құрметі бар, көңілі тартқан ортаға барады. Яғни, қонақты күту де, адамды тарту да үй иесінің мінезіне, ықыласына, сыйластығына байланысты. Жақсы сөз, жылы қабақ, кең пейіл бар жерде қонақ та тоқтайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құс» — еркін жүрген, өзіне лайық мекен іздейтін жан иесінің бейнесі. Ал «қонақ» — сырттан келген адам ғана емес, көңіл, ниет, талғам иесі. «Қалаған үйіне қонар» дегені үйдің сәні емес, адамдарының ықыласы маңызды екенін аңғартады. Қазақ танымында қонақ тарту — үйдің абыройы, сондықтан бұл мақал қонақжайлықтың қадірін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды адамдардың таңдау еркіндігі мен ортаға бейімделуін айтуда қолдануға болады. Мысалы, бір қызметкер жылы қабылдап, қолдау көрсететін ұжымды өзі таңдайды. Сол сияқты қонақ та барған жерінде өзін еркін, құрметті сезінсе, қайта соғуға ықылас танытады. Демек, сыйластық бар жерде береке де, тұрақ та болады.
Qonaq qalaǵan úıine qonar.