Ата ұлы аталықтың сөзін айтады.
«Ата ұлы аталықтың сөзін айтады.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ұл бала әкесінен көргенін, естігенін, үйренгенін қайталайды деген сөз. Астарлы мағынасы — баланың мінезі, сөзі, өмірге көзқарасы көбіне әке тәрбиесіне, отбасындағы өнеге мен үлгіге байланысты. Яғни ата қандай болса, ұл соған тартады: жақсы сөз айтқан, әділ, еңбекқор, елге сыйлы әке болса, ұл да сондай жолды ұстануға ұмтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ата» — тек әке емес, бүкіл әулеттің, ер азаматтың үлгісі. «Ұл» — кейінгі ұрпақ, жалғастықтың белгісі. «Аталық сөз» деген тіркес әкенің салмақты, байыпты, өсиетті сөзін білдіреді. Бұл жерде сөз адамның ішкі болмысын танытатын өлшем ретінде алынған. Яғни сөз — тәрбие айнасы.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі заманда бұл мақал баланың тәрбиесі үйден басталатынын еске салады. Әке балаға қалай сөйлесе, өзгеге қалай құрмет көрсетсе, ұл соны бойына сіңіреді. Мысалы, әкесі үлкенмен сыпайы сөйлеп, уәдесінде тұратын адам болса, баласы да жауапкершілікті, мәдениетті болуға бейім келеді. Сондықтан бұл мақал ата-ананың жеке мінезі бала болашағына тікелей әсер ететінін ұқтырады.