Әйел жерден шыққан жоқ,
Ол - еркектің баласы.
Еркек көктен түскен жоқ,
Әйел - оның анасы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ер мен әйелдің бір-бірінен бөлек емес, өмірде өзара тығыз байланыста екенін білдіреді. Әйелді төмен қоюға болмайды, өйткені ол да адам, ол да отбасының, ұрпақтың негізі. Ал еркек те өздігінен пайда болған жан емес, оны дүниеге әкелген — ана. Яғни мақалдың астары: адамзаттың жалғасы, тәрбиесі мен тіршілігі әйелдің мейірімі мен аналық еңбегіне сүйенеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жерден шыққан жоқ», «көктен түскен жоқ» деген тіркестер адамның тегі аспаннан да, жерден де ерекше жаратылмағанын, бәрі де бір өмір заңына бағынатынын көрсетеді. «Еркектің баласы» дегені — әйелдің де біреудің қызы, біреудің ұрпағы екенін еске салады. «Әйел — оның анасы» деген сөз еркектің ең жақын бастауы, тәрбиелік тірегі ана екенін айқындайды. Мұнда ана образы — өмір сыйлаушы, мейірім иесі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал отбасыдағы сыйластықты, әйелге құрметті, ана еңбегін бағалауды үйретеді. Мысалы, ұл бала анасына дөрекі сөйлеп, әйелдерді менсінбей жүрсе, осы мақал оны ойлантады: өзіңді дүниеге әкелген де, тәрбиелеген де — әйел. Сондықтан бұл сөз адамды кішіпейілдікке, тең қарым-қатынасқа шақырады.
Ol - erkektiń balasy.
Erkek kókten túsken joq,
Áıel - onyń anasy.