Әкеден ұл туса игі,
Әке жолан куса игі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — әкеден туған ұл әкесіне тартса, әке жолын жалғастырса жақсы деген сөз. Астарлы мағынасы — баланың тек қан жағынан ғана емес, мінезі, ісі, намысы, жауапкершілігі жағынан да әкеге ұқсауы құпталады. Яғни, ұл өз әкесінің абыройын түсірмей, оның жақсы қасиеттерін бойына сіңіріп өссе, елге де, үйге де құт болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ұл» — тек бала емес, әулеттің жалғастырушысы, үміт пен мұраттың иесі. «Әке жолы» — әкенің өнегелі өмірі, еңбегі, мінезі мен салған сара жолы. «Қуса» деген тіркес әкенің ізін басып, соған ілесуді білдіреді. Бұл жерде жол — өмірлік бағыт, ал ұқсастық — тек сыртқы емес, ішкі ұқсастық, яғни тәрбие мен сана сабақтастығы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал балаларды жауапкершілікке, еңбекқорлыққа, үлкенді сыйлауға тәрбиелеуде қолданылады. Мысалы, әкесі мұғалім, елге сыйлы адам болса, ұлы да білімге құштар, әдепті, еңбекқор болып өссе, жұрт «әке жолын қуыпты» дейді. Бұл — ұрпақ сабақтастығының, өнегенің қадірін танытатын сөз.
Áke jolan kýsa ıgi.