Әке - жезде, шеше - күйме.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әке мен шеше баланың өміріндегі ең жақын, ең қамқор жандар екенін астарлап білдіреді. «Әке - жезде» дегені әкенің беделі мен сүйеніші бар, бірақ кейде сырт көзге қаталдау, салмақты көрінетін орнын тұспалдайды. Ал «шеше - күйме» дегені ананың мейірімі, көтерер жүгі, үй ішінің берекесін алып жүретін қызметі өте ауыр екенін меңзейді. Яғни ата-ана — отбасының тірегі, баланың өсіп-өнуіне себепкер тұлғалар.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жезде» сөзі — жақын туыс, сыйлы адам бейнесін берсе, «күйме» — жүк артылатын, адам мен затты алып жүретін көлік. Бұл образ ананың бәрін көтеріп жүретін төзімін, шаруа мен қамқорлықтағы ауыр салмағын танытады. Ал әке бейнесі отбасыдағы жауапкершілік пен сырттай көзге айқын көріне бермейтін, бірақ маңызды беделді аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ата-ананың еңбегін бағалауға шақырады. Мысалы, бала оқуына, тұрмысына, тәрбиесіне ата-анасы күнде күш жұмсайды, сол еңбекті дер кезінде түсініп, құрмет көрсету керек. Әсіресе есейгенде ата-ананың қадірі бұрынғыдан да терең сезіледі.