«Атасыз үй - батасыз, Анасыз үй - панасыз.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ата-ананың үй ішіндегі орнын өте биік қояды. Тура мағынасында, әкесі жоқ үйде бата беріп, бағыт көрсететін тірек кем; анасы жоқ үйде жылу, қамқорлық, пана аз болады. Астарлы мағынасы — отбасының берекесі ата-анаға байланысты, олардың әрқайсысы баланың тәрбиесіне, үйдің ынтымағына, көңілдің тыныштығына өз үлесін қосады. Әке — қорған, салмақ пен жауапкершіліктің символы; ана — мейірім, жылу мен жұбаныштың белгісі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «батасыз» сөзі тек дұғаның жоқтығын емес, бағыт-бағдар, демеу, ақылдың кемдігін білдіреді. «Панасыз» дегені — тек баспана жоқ деген сөз емес, мейірім мен сүйеніштің аздығын меңзейді. Яғни, әке мен ана үйдің екі қанаты іспетті: бірі кем болса, шаңырақтың қуаты әлсірейді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгінде бұл мақал ата-ананы құрметтеуге, олардың қадірін білуге үндейді. Мысалы, студент қалада оқып жүрсе де, анасының ақылы мен әкесінің батасын жиі алып тұрса, қиын жағдайда адаспай, сабырлы шешім қабылдайды. Сондықтан бұл сөз отбасы тәрбиесінің мәңгілік мәнін еске салады.
Anasyz úı - panasyz.