Әйелді жаман десең, анаң соның ішінде.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әйелге орынсыз тіл тигізбеуді ескертеді. Тура мағынасында: біреудің әйелін жамандасаң, өз анаң да әйел затынан екенін ұмытпа деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — әйелді кемсіту, жалпы аналықты, өмір сыйлаған жанды құрметтемеу деген сөз. Халық мұнда адам баласының бәрі анадан туатынын, сондықтан әйелге құрмет көрсету — өзіңе, өз тегіңе құрмет көрсету екенін меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы басты образ — «ана». Ана бейнесі әйелдің ең биік, ең қасиетті қырын танытады. «Соның ішінде» деген тіркес әйел деген ұғымның аясын кеңейтіп, кез келген әйелге айтылған ауыр сөздің түбі өз отбасыңа, өз анаңа тиіп кететінін аңғартады. Яғни бұл жерде әйел атаулы біртұтас қадірлі қауым ретінде алынып отыр.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал отбасылық қарым-қатынаста, әлеуметтік желідегі әдепсіз сөздерде, көпшілік алдында біреудің жарына не анасына тіл тигізгенде еске түседі. Мысалы, екі адам дауласып қалғанда бірі қарсы жақтың әйелін қорласа, үлкендер осы мақалмен тоқтатып, сөз мәдениетін сақтауға шақырады. Бұл — әйелді құрметтеу арқылы адамдықты сақтау деген өнеге.