Әке - бауыр, бала - тас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Әке - бауыр, бала - тас» деген мақал әкенің балаға деген мейірімі мен сүйіспеншілігі шексіз, ал баланың кейде ата-ананың қадірін бірден түсіне бермейтінін аңғартады. Мұнда әке баласына сүйеніш, қорған, жанашыр жақын адам ретінде көрінеді. Ал бала «тасқа» теңелуі арқылы оның кейде салқын, аңғал, не жауапсыз болып көрінетін мінезі меңзеледі. Астарлы мағынасы: ата-ана баласына бар жүрегін береді, бірақ сол мейірімнің бағасын әр бала бірдей уақытында сезіне бермейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «бауыр» сөзі — ең жақын, ең қымбат жан деген ұғымды білдіреді. Әкенің балаға деген ықыласы бауырдай жақын, туғандай ыстық екені осы арқылы ашылады. Ал «тас» сөзі баланың қаттылығын, сезімсіздігін емес, кейде түсінбеушілік, немқұрайлылық немесе өмір тәжірибесінің аздығын білдіретін бейнелі теңеу. Халық осылайша отбасындағы жан жылуын образ арқылы терең жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал ата-ана еңбегін бағалауға шақырады. Мысалы, жұмысбасты әке күн сайын отбасы үшін тер төгіп жүрсе де, бала оның еңбегін бірден байқамауы мүмкін. Бірақ есейген сайын әкенің қамқорлығының мәні ашылады. Сондықтан бұл сөз жас ұрпаққа ата-ананың қадірін білу керегін еске салады.