Әкенің таяғы аса-аса тиеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — әкенің қолындағы таяқ қаттырақ, ауырлау тиеді деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — әке айтқан сөз, берген тәртіп, салған талап баланың өміріне анағұрлым терең әсер етеді. Әке тәрбиесі көбіне қатал, бірақ ол баланы жөнге салып, жауапкершілікке, еңбекке, тәртіпке үйретеді. Сондықтан әкенің ескертуі мен жазасы жай ғана ренжіту үшін емес, түзету үшін айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «таяқ» — тек дене жазасы емес, тәрбие құралының бейнесі. «Аса-аса тиеді» дегені әсері ерекше, жүрекке қаттырақ бататынын көрсетеді. Бұл образ әкенің беделін, сөзі мен тәртібінің салмағын танытады. Қазақ түсінігінде әке — үйдің тірегі, сондықтан оның әрбір сөзі мен ісі бала санасында ұзақ сақталады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне тура ұруды емес, әкенің қатаң тәрбиесінің ықпалын білдіреді. Мысалы, бала сабаққа салғырт қарап жүрсе, әкесі қатаң талап қойып, уақытын бақылап, міндетін орындатуы мүмкін. Сол сәтте бала ренжігенімен, кейін оның пайдасын түсінеді. Бұл мақал әкелік тәртіптің мәнін ұқтырады.