Атаның жүгі - атанның жүгі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — атаның көтерген жүгін атан түйе ғана тарта алады деген ой. Астарлы мағынасы — әулеттегі үлкен адамның жауапкершілігі ауыр, оның абыройы, тәрбиесі, сөзі мен ісі кейінгі ұрпаққа да әсер етеді. Атаның міндеті тек өз басының қамы емес, бүкіл әулеттің берекесін сақтау, елге өнеге көрсету. Сондықтан «атаның жүгі» — жасы үлкен кісінің өмірлік міндеті, «атанның жүгі» — соны көтерердей мықты, салмақты күштің бейнесі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жүк» — тек заттық ауырлық емес, адамға артылған міндет пен парыз. «Ата» сөзі өмір көрген, жауапты, сыйлы адамды білдірсе, «атан» — ауыр жүкке төзетін, еңселі, берік түйенің бейнесі. Халық осы арқылы үлкен кісінің жүгі де сондай салмақты, оны көтеру үшін сабыр, ақыл, төзім керек екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасы, қызмет, қоғам алдындағы жауапкершілікті айтуда қолданылады. Мысалы, әке отбасының тіршілігін жүргізіп, бала тәрбиесіне де, күнкөрісіне де бірдей қараса, үлкендер: «Атаның жүгі - атанның жүгі» деп оның ауыр міндетін түсініп, құрмет білдіреді.