Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
275
Орташа
Сұрыптау:
Жылқыны бөгелек,
Ешкіні кебенек аздырады.
Ешкіні кебенек аздырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр малдың өзіне тән әлсіз тұсы болатынын аңғартады. Жылқыны бөгелек мазаласа, ол тынышты...
Ер жаңылып қолға түсер,
Құс жаңылып торға түсер.
Құс жаңылып торға түсер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам да, құс та қателесіп, аңғарымсыздық танытса, опық жейтінін білдіреді. Тура мағынасын...
Алтынды ала білген бөле де біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтынды қолына алған адам оны қалай ұстауды, қалай бағалауды білуі кер...
Шыбын да балға қонады.
**Негізгі мағынасы** Шыбын да балға қонады деген мақал сырттай қарағанда балға тек пайдалы, тәтті нәрсе ретінде тартылад...
Табиғат - тал бесік.
**Негізгі мағынасы** «Табиғат - тал бесік» деген мақал адам баласының өмірі табиғаттан басталатынын білдіреді. Тал бесі...
Алуға келгенде азбандай,
Беруге келгенде шөлден құдық қазғандай .
Беруге келгенде шөлден құдық қазғандай .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезіндегі сараңдық пен пайдакүнемдікті әшкерелейді. Біреуден бірдеңе алуға келгенд...
Қыз көрейік, қыз көрейік,
Қыз көретін жігітті біз көрейік.
Қыз көретін жігітті біз көрейік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда қыз көруге ынтық жігітті әжуалағандай көрінеді. Бірақ астарында жігітті...
Жақсының сөзі жырмен тең.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адамның айтқан сөзі өте әсерлі, мәнді әрі жүрекке жылы тиеді. Мұнда тура мағынада «жақсының с...
Ер өнерімен мақтансын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің мақтанар басты нәрсесі — сыртқы сәні де, бос даңқы да емес, өз өнері, қабілет...
Тіл - бұлбұл, сөз - бұлақ.
**Негізгі мағынасы** «Тіл — бұлбұл, сөз — бұлақ» деген мақал адам тілінің әсем де қуатты құрал екенін білдіреді. Тура м...
Құр судан май шықпайды,
Құр сөзден мән шықпайды.
Құр сөзден мән шықпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бос нәрседен пайда жоқ екенін айтады. Құр су қанша құйылса да, одан май шықпайды; сол сия...
Құлағынан күн көрінген.
**Негізгі мағынасы** «Құлағынан күн көрінген» деген тіркес тура мағынасында адамның құлағы өте үлкен, не өте қалқиған б...
Қызғаншақтың іші тар,
Болмас онда ұят-ар.
Болмас онда ұят-ар.
**Негізгі мағынасы** Қызғаншақ адам өзгенің жетістігін көтере алмайды, сондықтан оның көңілі тарылып, ішкі дүниесі кеңей...
Өз қадірін білмеген,
Қадірлінің қадірін білмес.
Қадірлінің қадірін білмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз құнын, өз орнын, өз ар-намысын түсіне алмаса, ол өзгеден де шын қадір көруді,...
Өз қотырын өзі қасиды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз мәселесін, кемшілігін, күйзелісін немесе қиын жағдайын өзі шешуі керек дегенді бі...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.