Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1M
Қаралым
220
Орташа
Сұрыптау:
Басы аманның малы түгел.
**Негізгі мағынасы** «Басы аманның малы түгел» деген мақалдың тура мағынасы — адам тірі, аман болса, оның малы да, дүни...
Шын би сөзіне бағады,
Сұм би көзіне бағады.
Сұм би көзіне бағады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал нағыз бидің әділдікке, ақиқатқа сүйеніп шешім айтатынын білдіреді. Ал сұм, пиғылы бұзық б...
Ас тасыса, қатығы төгілер,
Ашу тасыса, ақыл төгілер.
Ашу тасыса, ақыл төгілер.
**Негізгі мағынасы** Ас молайып, ыдысқа симай төгілсе, оның қисыны жоқ ысырапқа ұласатыны сияқты, адамның ашуы шегінен а...
Қатерлі жерде қаперсіз отырма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сақ болуға, қауіп бар жерде бейқам отырмауға шақырады. Тура мағынасы — қатерлі, қ...
Сұлуды сүю - пайғамбардың сүннәті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сұлулықты қадірлеу, көркемдікті тану және жақсыны жақсы көру — дін мен адамшылыққа жат е...
Тұлпар шаба жетіледі,
Сұңқар ұша жетіледі.
Сұңқар ұша жетіледі.
**Негізгі мағынасы** Тұлпар да, сұңқар да өз табиғатына сай қимылдап, әрекет үстінде шыңдалады. Сол сияқты адам да еңбек...
Адам қатесіз болмас,
Көл бақасыз болмас.
Көл бақасыз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының қателеспей өмір сүрмейтінін айтады. Қате жіберу — адамның табиғи қасиеті,...
Ағайынға қарап мал өсер,
Қарағайға қарап тал өсер.
Қарағайға қарап тал өсер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — мал да, тал да өзіне лайық ортада өсіп-өнеді. Астарлы мағынасы — адам...
Жығылған сүрінгенге күледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз басынан өткен қиындықты ұмытып, сол қателікке өзі де ұрынған адамды мазақ ететіні...
Есеп түбі - егес.
**Негізгі мағынасы** Есеп түбі — егес деген мақал ұсақ-түйекке дейін есептеп, әр нәрсенің ақысын, үлесін, пайдасын ғана...
Адам жас шағында бір бала,
Қартайғанда бір бала.
Қартайғанда бір бала.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінің екі кезеңін салыстырады. Жас кезде адам тәжірибесіз, аңғал, көп нәрсені енд...
Бес еннен белгілі.
**Негізгі мағынасы** «Бес еннен белгілі» деген мақал адамның, не заттың айқын белгісі ертеден-ақ көзге түсетінін білдір...
Сөз - ойдың көрінісі.
**Негізгі мағынасы** «Сөз - ойдың көрінісі» деген мақал адамның ішкі дүниесі айтқан сөзінен байқалатынын білдіреді. Яғн...
Мал балада қалады,
Бай далада қалады.
Бай далада қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: мал-мүлік пен байлық адамнан мәңгі еріп жүрмейді, ол ұрпаққа қалады не...
Қатын өтірік айтпайды, қағыс естиді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әйел адам кейде шындықты ашық айтпай, жанама түрде жеткізуі мүмкін, со...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.