Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
275
Орташа
Сұрыптау:
Тасты тас қозғайды.
**Негізгі мағынасы** «Тасты тас қозғайды» деген мақалдың тура мағынасы — ауыр тасты басқа тас ғана жылжыта алады. Астарл...
Су төркіні - әуіз,
Сөз төркіні - ауыз.
Сөз төркіні - ауыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің қайдан шығатынын, қайнар көзі ауыз екенін меңзейді. Тура мағынада су қай жерден ба...
Алдырған албырт анасының қойнын ашар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: асығыс, албырт адам бір істі бүлдіріп алып, кейін амалсыз анасының қойн...
Малдан боғы бөтен.
**Негізгі мағынасы** «Малдан боғы бөтен» деген мақалдың тура мағынасы — малдың тезегі басқа жанның тезегінен өзгеше, өз...
Ат аяған жерге қарайды,
Құс аяған көкке қарайды.
Құс аяған көкке қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ат аяғын абайлап басып, жердің ыңғайына қарай қозғалады, ал құс ұшқанда...
Өзінің кетпендей мінін көрмеген
Біреудің инедей мінін көреді.
Біреудің инедей мінін көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз кемшілігін байқамай, өзгенің болмашы мінін ғана көретін мінезді әшкерелейді. Ту...
Жұт жеті ағайынды,
Содырымен сегіз,
Салақпен тоғыз, олақпен он.
Содырымен сегіз,
Салақпен тоғыз, олақпен он.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ауыр кезеңнің, әсіресе жұттың, жалғыз келмей, соңынан түрлі пәле-қайғыны ертіп жүретінін...
Он, көзіңе сол көзін, қарауыл болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өз көзіңді біреудің көзіне теңеп, екеуін де қарауылдайтын, сақтықты кү...
Сезікті секіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрседен секем алған, күмәнданған адам шошып, жалт етеді. Астарлы м...
Жан тазарса, жүрек нұрланады.
**Негізгі мағынасы** Жан тазарса, адамның ішкі дүниесі адалдыққа, мейірімге, сабыр мен ізгілікке толады. Мұнда тура мағы...
Оңбаған - өсекшіл.
**Негізгі мағынасы** «Оңбаған - өсекшіл» деген мақал өсек айтатын адамның мінезін қатты сынға алады. Мұнда тура мағынад...
Кісі қылығымен танылар.
**Негізгі мағынасы** Кісі өз сөзінен гөрі ісімен, мінез-құлқымен, адамдарға деген қарым-қатынасымен танылады. Тура мағын...
Ит - ырыс.
**Негізгі мағынасы** «Ит - ырыс» деген мақалдың тура мағынасы — иттің үйде болуы, оның қарау, үріп белгі беру, күзету с...
Жылқыны бөгелек,
Ешкіні кебенек аздырады.
Ешкіні кебенек аздырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр малдың өзіне тән әлсіз тұсы болатынын аңғартады. Жылқыны бөгелек мазаласа, ол тынышты...
Ер жаңылып қолға түсер,
Құс жаңылып торға түсер.
Құс жаңылып торға түсер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам да, құс та қателесіп, аңғарымсыздық танытса, опық жейтінін білдіреді. Тура мағынасын...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.