Сынамаған алдырар,
Ойламаған ұтқызар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның кез келген іске немқұрайлы қарамауы керегін айтады. Бір істі алдын ала сынап, байқап, ой елегінен өткізбесе, қателікке ұрынады. «Сынамаған алдырар» дегені — тексермей, тәжірибе жасамай кіріскен адам опық жейді. «Ойламаған ұтқызар» дегені — салдарын алдын ала ойламаған кісі пайдадан да, мүмкіндіктен де, кейде абыройдан да айырылуы мүмкін деген сөз.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сынау» — істің шынайы жайын тексеру, байыптау. «Алдырар» сөзі — ұтылу, қапыда қалу мағынасында. Ал «ойлау» тек қиял емес, ақылмен саралау, кейінгі нәтижені болжау. Мақалдың астарында асығыстық пен салғырттық адамды сүріндіреді деген ой жатыр. Яғни, ойсыз қадам — көрмей атқан оқпен тең.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал әсіресе оқу, жұмыс, сауда, техника қолдану кезінде өте орынды. Мысалы, интернеттен белгісіз тауарды тек жарнамасына қарап сатып алған адам сапасыз зат алып, ақшасын жоғалтуы мүмкін. Ал алдын ала пікір оқып, салыстырып, тексеріп алған кісі дұрыс шешім қабылдайды.
Oılamaǵan utqyzar.