«Сылбырдың аты шылбырына сүрінер.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Сылбыр, салғырт адам өз ісіне ұқыпсыз болады, сондықтан бөгет пен қиындықты сырттан емес, көбіне өз қылығынан көреді. Мақалдың тура мағынасы — аты да, шылбыры да реттелмей, абайсыз жүрген жан өз шылбырына өзі сүрінеді. Астарлы мағынасы — жалқаулық, бейқамдық, салмақсыздық адамды жиі қателікке ұрындырады. Уақытында қимылдамайтын, жауапкершілікті кейінге қалдыратын кісі ақыр соңында өз ісінің кесірін тартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы “ат” — адамның мінезі мен тірлігіне ұқсас өмір жолының бейнесі, ал “шылбыр” — сол өмірді ұстап тұрған тәртіп, бақылау, жауапкершілік белгісі. “Сүріну” — тек құлап қалу емес, істе қате жіберу, ұятқа қалу, қиындыққа тап болу дегенді білдіреді. Яғни, адам өз ісін өзі реттемесе, ең қарапайым нәрседен де сүрінеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бұл мақал бүгін де өте орынды. Мысалы, студент сабаққа дайындалмай, тапсырмасын кейінге қалдыра берсе, соңында емтиханда қиналып, өз “селқостығының” кесірін көреді. Сол сияқты жұмыста құжатты тексермей жіберген адам да өз қателігіне өзі ұрынады. Мақал адамды ұқыпты, сергек, жауапты болуға шақырады.