Адам туралы — 102-бет 4641
Сұрыптау:
Талаптының тоқпағы тасқа шеге қағады.
Негізгі мағынасы Талапты, жігерлі, табанды адам алған бетінен қайтпайды. Мақалдың тура мағынасында тоқпақтың күшімен…
Талдырмаш таза айырдан,
Жүк көтергіш қоспақ артық.
Жүк көтергіш қоспақ артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — талдырмаш, яғни әлі жас, әлсіз таза айырдан гөрі, жүк көтеретін қоспақтың…
Талтаңдасаң талтаңда,
Ақшаң болса қалтаңда.
Ақшаң болса қалтаңда.
Негізгі мағынасы Талтаңдап, кеудеңді керіп, еркін жүргің келсе — жүре бер, тек қалтаңда ақша болсын. Мақал адамның…
Тал шағында бүкпесең,
Таяқ шағында иілмес.
Таяқ шағында иілмес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам жастайынан тәрбиелі, инабатты, мойымайтын, бірақ қажет жерде иіле білетін болып өсуі…
Тамақ тәнді семіртеді,
Сөз жанды семіртеді.
Сөз жанды семіртеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның екі түрлі қорегін салыстырады: тамақ денені өсіріп, күш береді, ал сөз жанды…
Күнде бір мақал
«Адам туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Тамшы - жерге пайда, талқы - ерге пайда.
Негізгі мағынасы Жаңбыр тамшысы жерге нәр береді, шөпті көктетеді; ер адамға да талқы, яғни көптің алдында сыналу, ісін…
Тана желіндегенді білмейді,
Бұзаулағанды біледі.
Бұзаулағанды біледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тана желіннің мәнін түсінбейді, ал бұзаулаған сиыр ғана оның не екенін…
Таныған жерде бой сыйлы,
Танымаған жерде тон сыйлы.
Танымаған жерде тон сыйлы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды қай жерде қалай танитынын көрсетеді. Өзіңді білетін, қадіріңді түсінетін ортада…
Танымас танымасын сыйламас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бірін-бірі танымайтын адам сыйластық танытпайды. Астарлы мағынасы — адам…
Таңдаған тазға жолығады,
Ақылы азға жолығады.
Ақылы азға жолығады.
Негізгі мағынасы Мақал шамадан тыс таңдамалылықты сынайды. Тура мағынасы: тым көп таңдаған адам ақыры тазға жолығады…
Таңдағы таңқы құйрықтан,
Қазіргі өкпе, бауыр артық.
Қазіргі өкпе, бауыр артық.
Негізгі мағынасы Ертең таңда болады деген құйрықтан қазір қолда тұрған өкпе мен бауыр артық. Құйрық майы — дастарқанның…
Таңдағы тауықтан,
Сол күнгі жұмыртқа артық.
Сол күнгі жұмыртқа артық.
Негізгі мағынасы Ертең таңда беремін деген тауықтан бүгін қолыңа тиген жұмыртқа артық — мақалдағы есеп осындай…
Тапқан қуанады, таныған алады.
Негізгі мағынасы Жоғалған нәрсені тапқан адам қуанады, бірақ оны таныған иесі келіп алып кетеді. Олжа таптым деп…
Таразыдан жеген бақа болады.
Негізгі мағынасы Сатқанда таразыдан жеген, яғни өлшеп бергенде кем тартып, сатып алушыны алдаған адамның түбі жаман…
Таразы тура сөйлейді.
Негізгі мағынасы Таразы ешкімнің бетіне қарамай, затты қанша болса, сонша көрсетеді: ол тура сөйлейді. Мақал әділдікті…
Тардан кеңіген озады,
Кеңнен тарылған азады.
Кеңнен тарылған азады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тар жерде кеңейген нәрсе алға шығады, ал кең жерден тарысқан нәрсе…
Тар есік, тар босаға.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үйдің есігі мен босағасы тар, яғни кіріп-шығуға қолайсыз дегенді…
Тар киім тозғақ.
Негізгі мағынасы «Тар киім тозғақ» деген мақалдың тура мағынасы — тар, қысып тұрған киім тез тозады, тігісі сөгіліп…
Тар қазан тасқалақ,
Мешкей адам ашқарақ.
Мешкей адам ашқарақ.
Негізгі мағынасы Тар қазан тез тасып кетеді, мешкей адам ешқашан тоймайды. Мақал екі кемшілікті қатар қояды…
Тар маңдайлының ниеті де тар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам бойындағы ішкі кеңдік пен пиғылдың өзара байланысын білдіреді. Тура мағынада «тар…
Тарпаңға - кісен, қашағанға шідер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: асау, жуас емес тарпаң атқа кісен салынады, ал қашаған атты ұстап тұру…
Тарпаң тайдай қылпылдаған.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның мінез-құлқын асау, тік, шалт қимылдайтын, бір орында тұрмайтын күйде бейнелейді…
Тартыншақ түйе жаман,
Итіншек бие жаман.
Итіншек бие жаман.
Негізгі мағынасы Тартыншақ түйе де, итіншек бие де мал үшін мінезі жағынан қолайсыз саналады. Мақалдың тура мағынасы…
Тартып үзген - шабанның ісі,
Өткізіп қуған - жаманның ісі.
Өткізіп қуған - жаманның ісі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам ісінде асығыстық та, салғырттық та дұрыс емес екенін білдіреді. Бір нәрсені тартып…
Таршылық адамды шынықтырады,
Баршылық адамгершілікті ұмыттырады.
Баршылық адамгершілікті ұмыттырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірдің екі түрлі күйін салыстырады. Таршылық, яғни жоқшылық пен қиындық адамды төзімді…
Тарыны берген кісіден көрейін бе,
Жей білмеген кісіден көрейін бе?!
Жей білмеген кісіден көрейін бе?!
Негізгі мағынасы Біреу тары беріп еді, алушы оны жеуге жарата алмады: түйгізіп, қуырып, талқан не көже жасауды білмеді…
Тас қадақ болғанмен, тамақ болмайды.
Негізгі мағынасы Таразыда тас қадақтың орнына жүре береді — салмақ өлшеуге жарайды, бірақ ешқашан нан орнына жүрмейді…
Тасқан төгілер, іскен жарылар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ыдыс толып тасса, ішіндегі сұйық төгіледі; ал ашып қойылған, ісінген нәрсе…
Тасқа тісі өтпеген жалайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: тасты тістеп кеміру мүмкін емес, сондықтан тісі өтпеген нәрсені жалай…
Тас лақтырғанға ас лақтыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға жамандық жасаған кісіге де бірден жамандықпен жауап берме, сабыр сақта, ізгілік таныт…
Таспен атқанды аспен ат.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға жамандық жасағанға жамандықпен емес, жақсылықпен жауап бер дегенді білдіреді. Тура…
Тастаған шоқпар сорлыға тиер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: лақтырып жіберген шоқпар өз мақсатына дәл тимей, әлсіз, жазықсыз адамға…
Тастай батып, судай сіңді.
Негізгі мағынасы Суға тастаған тас түбіне кетіп, бетінде ешқандай белгі қалмайды; жерге төгілген су сіңіп, ізі де…
Тастақ жерде от болмас,
Қышыма тазда ұят болмас.
Қышыма тазда ұят болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сыртқы жағдайы қолайсыз, ырыс-берекеге, тәрбие мен әдепке жұтаң ортада жақсы қасиет те толық…
Таста тамыр жоқ,
Тасбақада бауыр жоқ,
Суда қаймақ жоқ.
Тасбақада бауыр жоқ,
Суда қаймақ жоқ.
Негізгі мағынасы Тастан тамыр шықпайды, тасбақаның бауыры жоқ, судан қаймақ алынбайды: әр нәрседен табиғатында жоқ…
Таста тамыр жоқ,
Төреде бауыр жоқ.
Төреде бауыр жоқ.
Негізгі мағынасы Тастан тамыр шықпайтыны сияқты, төреде бауырмалдық, мейірім жоқ. Мақал билік иесінің жақынға, туысқа…
Тасты тас қозғайды.
Негізгі мағынасы «Тасты тас қозғайды» деген мақалдың тура мағынасы — ауыр тасты басқа тас ғана жылжыта алады. Астарлы…
Тасыған қазан төгілер.
Негізгі мағынасы Тасыған қазан төгілер деген мақалдың тура мағынасы — қазанға ас тым көп құйылса, қайнап-тасығанда…
Татқан да бір, тойған да бір.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аз ғана нәрсе жеп көрсең де, толық тойсаң да, адам үшін дәмнің өзі бірдей…
Тат темірді, қайғы адамды кеміреді.
Негізгі мағынасы Тат темірді қалай біртіндеп жеп, әлсіретсе, қайғы да адамды іштен қажытып, күш-қуатын кемітеді…