Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
275
Орташа
Сұрыптау:
Әділ кісі өзіне қатты, өзгеге тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әділ, турашыл адамның өзіне талапты, тәртіпті болатынын білдіреді. Ол алдымен өз мінін тү...
Екі үйдің қонағы
Емексіп жүріп аш қалар.
Емексіп жүріп аш қалар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір үйде де, екінші үйде де толық отырып тамақ ішпей, қонақ болып жүре...
Жақсының өзі өлгенмен, сөзі өлмейді.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адам дүниеден өтсе де, артында қалған өнегелі сөзі, ісі, тәрбиесі мен абыройы ел есінен кетпе...
Ерінбеген етікші болады.
**Негізгі мағынасы** Ерінбей еңбек еткен адам қандай істі де меңгереді, кәсібін де табады. Бұл мақал тура мағынасында ет...
Жағымпаз надан жаудан жаман.
**Негізгі мағынасы** «Жағымпаз надан жаудан жаман» деген мақал сырт көзге жылпос, тіл табысқыш көрінгенімен, ішкі дүние...
Жақсыға айтсақ, білер,
Жаманға айтсаң, күлер.
Жаманға айтсаң, күлер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзді қабылдау қабілеті мінезіне байланысты екенін айтады. Жақсы, тәрбиелі, ақылд...
Қасық тары ботқа болмас,
Ботқа болса да, жұртқа жетпес.
Ботқа болса да, жұртқа жетпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал азғантай нәрсенің үлкен игілікке айналмайтынын аңғартады. Тура мағынасында қасықтай ғана...
Рахат іздесең, бейнетінен қорықпа,
Қуаныш іздесең, қайғысынан қорықпа.
Қуаныш іздесең, қайғысынан қорықпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өміріндегі жақсылық пен қуаныш оңай келмейтінін айтады. Рахатқа, табысқа, тыныш тірл...
Тексіздік - тілсіздіктен.
**Негізгі мағынасы** «Тексіздік - тілсіздіктен» деген мақал адамның арғы тегін ғана емес, ең әуелі оның сөз саптауынан,...
Тартып үзген - шабанның ісі,
Өткізіп қуған - жаманның ісі.
Өткізіп қуған - жаманның ісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам ісінде асығыстық та, салғырттық та дұрыс емес екенін білдіреді. Бір нәрсені тартып,...
Кілем сатсаң, ауылдасыңа сат,
Бір шетінде өзің отырасың.
Бір шетінде өзің отырасың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кілемді сататын болсаң, оны өзіңе жақын, ауылдас адамыңа сат, өйткені...
Қасқыр тойғанына емес, қырғанына мәз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр тойып тамақ ішкеннен емес, көп малды қырып тастағанына қуанады...
Қыдыр дарымаған адам
есек базарында делдал да бола алмайды.
есек базарында делдал да бола алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы түсініксіздеу, өйткені ол астарлы сөзге құрылған. Мағынасы: адамға Қыдыр...
Қараның таққа мінгені -
Біріне бірінің құда түскені.
Біріне бірінің құда түскені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қарапайым адамның таққа мінуі, яғни биік мансапқа жетуі. Астарлы мағын...
Ұрылық - жұқпалы дерт.
**Негізгі мағынасы** Ұрлық — адам бойын тез бұзатын, бір көрінген жерде тоқтамай, жайыла беретін жаман әдет. Мақалдың ту...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.