Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
193.5K
Қаралым
167
Орташа
Сұрыптау:
Талабы жоқ жас ұлан - жалыны жоқ шоқ.
**Негізгі мағынасы** Талабы жоқ жас адам – өз күшін дұрыс бағыттай алмайтын, өмірге құлшынысы әлсіз, мақсаты анық емес...
Жаман адамды жақынға санама,
Жаман жолды жақынға санама.
Жаман жолды жақынға санама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаман мінезді, теріс ниетті адамды өзіңе жақын тартпа, сондай-ақ зиян...
Әйелдің шашы ұзын, ақылы қысқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы әйелдің шашының ұзындығын айтып тұрса, астарлы мағынасы — кейбір адамдар...
Бала, баланың ісі шала.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал балаға тән мінез бен әрекет көбіне толық пісіп-жетілмегенін, сондықтан оның ісі кейде ойл...
Сыпайыны үйде көрме, түзде көр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыпайылықтың шынайы бағасы адам көптің ішінде, сыртта, әртүрлі ортада көрінетінін білдіре...
Баланың жақсысы - сүйініш,
жаманы - күйініш.
жаманы - күйініш.
**Негізгі мағынасы** Баланың жақсысы ата-анаға қуаныш, үміт, мақтаныш әкеледі. Ал тәрбиесіз, тыңдамайтын, теріс мінезді...
Асығу - баланың ісі,
Аттандыру - ананың ісі.
Аттандыру - ананың ісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала асығып, бір іске тез ұмтылады, ал ана баласын жолға шығарып салуд...
Тұзды көп сақтама, су болады.
Қызды көп сақтама, күң болады.
Қызды көп сақтама, күң болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал артық сақтаудың, бір нәрсені орынсыз шектен тыс бақылаудың зиянын ескертеді. Тұзды көп са...
Қыз өссе - үйге жұт,
Ұл өссе - үйге құт.
Ұл өссе - үйге құт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыз баланың өсуі үй ішіне ауыртпалық әкеледі, ал ұл баланың өсуі үйге...
Қарға баласын «аппағым» дер,
Кірпібаласын «жұмсағым» дер.
Кірпібаласын «жұмсағым» дер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әрбір ата-ана өз баласын ерекше жақсы көріп, оны өзіне ең қымбат, ең көркем етіп қабылдай...
Атадан тусаң, атаңның жолын қуарсың
Қатеден тусаң, анаңның көзін жуарсың
Қатеден тусаң, анаңның көзін жуарсың
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шыққан тегіне, тәрбиесіне және мінезіне мән береді. Тура мағынасында, жақсы әкеде...
Ата ұлы аталықтың сөзін айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұл бала әкесінен көргенін, естігенін, үйренгенін қайталайды деген сөз....
Жасы кішіні ақылы асса аға тұт.
**Негізгі мағынасы** Жасы кіші болса да, ақылы толып, парасаты жоғары адамды үлкен деп құрметте деген ой айтылады. Мұнд...
Игілікке - сүйгілік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қандай да бір игі іс, береке, пайдалы әрекет болса, соған жұрттың да ы...
Жеміссіз ағаш жұтайды.
**Негізгі мағынасы** Жеміссіз ағаш жұтайды деген мақал тура мағынасында: жеміс бермеген ағаштың нәрі кеміп, күтімсіз қал...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.