Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
193.4K
Қаралым
167
Орташа
Сұрыптау:
Әдеп басы - тіл.
**Негізгі мағынасы** «Әдеп басы - тіл» деген мақал адамның тәрбиесі мен көркем мінезі ең алдымен сөйлеген сөзінен көріне...
Салақ әйелге - соқыр күйеу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұқыпсыз, салақ әйелдің қасында тұрған күйеу оның кемшілігін байқамайты...
Әдепсіз бала - аяққа басылған шала.
**Негізгі мағынасы** Әдепсіз бала — тәрбиесіз, үлкенді сыйламайтын, өз-өзін ұстай алмайтын бала. Мұндай бала өмірде де,...
Атадан жақсы ұл туса,
Қар үстіне от жағар.
Атадан жаман ұл туса,
Ат үстінен ит қабар.
Қар үстіне от жағар.
Атадан жаман ұл туса,
Ат үстінен ит қабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың тәрбиесі мен ұрпақтың мінезі өмірге тікелей әсер ететінін айтады. Жақсы ұл әке...
Құлынында кісінемеген ат болар,
Атасын көрмеген ұл жат болар.
Атасын көрмеген ұл жат болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құлын жас кезінде кісінемесе, ержеткенде нағыз ат болмайды деген ишара...
Орынсыз ойын - сындырар мойын.
**Негізгі мағынасы** «Орынсыз ойын - сындырар мойын» деген мақал кез келген әрекеттің өз реті, шегі болатынын ескертеді...
Сыйласаң ата-анаңды,
Кешірер сенің қатеңді.
Кешірер сенің қатеңді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-анаға құрмет көрсетудің, оларды шын көңілмен сыйлаудың үлкен тәрбиелік мәні бар екені...
Қыздың тамағы қылдай.
**Негізгі мағынасы** «Қыздың тамағы қылдай» деген мақал қыз баланың нәзік, ұқыпты, арықтау, сымбатты болып келуін меңзе...
Жетім бала жеті күлшеге тоймас.
**Негізгі мағынасы** Жетім бала жеті күлшеге тоймас деген мақал тура мағынасында тамаққа тоймайтын бала жайын айтқандай...
Балаға жұғыспа, пәлесі жұғады,
Қатынға жұғыспа, қарасы жұғады.
Қатынға жұғыспа, қарасы жұғады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам кіммен араласса, соның мінезі мен ықпалы да сіңетінін ескертеді. Тура мағынасында «б...
Жетімнің көңілі жарты.
**Негізгі мағынасы** «Жетімнің көңілі жарты» деген мақал жетім баланың ішкі жан дүниесі толық емес, жүрегінде сағыныш п...
Ана болған дана болады.
**Негізгі мағынасы** Ана болған әйелдің жүрегі мейірімге, ойы парасатқа толады деген ой айтылады. Мұнда тура мағынада ба...
Қасқа айғырдың баласы
Қасқа тумаса да, төбел туар.
Қасқа тумаса да, төбел туар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқа айғырдан туған құлынның өзі міндетті түрде қасқа болып тумаса да...
Балаға пышақ бермесең бір жылар,
Берсең екі жылар.
Берсең екі жылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың ой-өрісі мен қауіпсіздігін ескеріп, оған орынсыз, қауіпті нәрсе бермеу керек деге...
Келгенше қонақ ұялар,
Келген соң үй иесі ұялар.
Келген соң үй иесі ұялар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күту мен үй иесінің әдеп-тәрбиесін салыстырып көрсетеді. Қонақ үйге келер алдында...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.