Отбасы ала болса,
Кереге басы сайын пәле бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Отбасы мүшелері бір-бірімен тату болмай, арасы ала-құла болса, үйдің берекесі кетеді. Мұндай шаңырақта ұрыс-керіс, реніш, түсінбеушілік көбейіп, әр бұрыштан бір қиындық көрінеді деген ой айтылады. Мақал тура мағынасында — үй ішіндегі алауыздықты, ал астарлы мағынасында — бірліктің жоқтығы кез келген жақсылықты бұзатынын ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «отбасы» — шағын қоғам, ал «кереге басы» — киіз үйдің әр тірегі. Керегенің басы көп болған сайын, пәле де көп сияқты етіп айту арқылы халық үй ішіндегі әр адамның мінезі, сөзі, ісі бір-біріне әсер ететінін меңзейді. Яғни бір адамның салқын қабағы немесе орынсыз сөзі бүкіл шаңырақтың тынышын бұзуы мүмкін.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі заманда да өзекті. Отбасында ата-ана мен бала, аға-іні, келін мен ене түсініспей, әркім өз дегенін істесе, үйдің сәні кетеді. Мысалы, бір үйде қаржы, тұрмыс, тәрбие туралы ашық сөйлеспей, бәрі өкпе мен айқайға айналса, сол отбасының берекесі азаяды. Сондықтан татулық пен сыйластық — отбасының ең үлкен қорғаны.
Kerege basy saıyn pále bar.