Өнегенің өрісі кең.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Өнегенің өрісі кең» деген мақал жақсы тәрбиенің, үлгілі істің әсері өте ауқымды екенін білдіреді. Тура мағынада өріс — кең жайылған дала, ал астарлы мағынада өнеге тараған сайын оның ықпалы көп адамға жетеді деген ой жатыр. Жақсы мінез, адал еңбек, сыпайылық пен жауапты іс бір адамның ғана емес, айналасындағы жұрттың да бойына сіңеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өріс» сөзі кеңістік, мүмкіндік, таралу аймағы деген ұғымды береді. Қазақ танымында кең өріс — шексіздік пен молшылықтың белгісі. Сол арқылы өнегенің де шекарасы жоқ, ол сөзбен ғана емес, ісімен, жүріс-тұрысымен көпке әсер ететін құндылық екені меңзеледі. Яғни үлгі көрсеткен адам — өзгеге жол ашатын, бағыт беретін тұлға.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, сыныпта бір оқушы үнемі уақытында келіп, сабағын тиянақты орындап, үлкенді сыйлап жүрсе, басқа балалар соған қарап тәртіпке үйренеді. Демек, жақсы әрекет тек жеке адамның емес, бүкіл ортаның деңгейін көтереді. Сондықтан өнеге көрсету — тәрбиенің ең күшті құралы.