Өзін ғана ойлаған -
Жамандықтың белгісі,
Өзгені де ойлаған -
Адамдықтың белгісі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ішкі болмысын ойшылдықпен бағалайды. Тек өз пайдасын ғана көздеп, айналасындағы жұртты елемеу — тар пейілдік, өзімшілдік, яғни жаман мінездің көрінісі. Ал өз мүддесін ғана емес, өзгенің жағдайын да ойлау — кең жүректілік, мейірім мен адамгершіліктің белгісі. Мұнда тура мағынада «ойлау» әрекеті айтылғанымен, астарында адамның мінезі, ниеті, қоғамға пайдалығы жатыр.
Образдар мен теңеулер
«Жамандықтың белгісі» деген тіркес өзімшіл адамды жағымсыз қасиеттермен байланыстырады. Ал «адамдықтың белгісі» деген сөз адам атын ақтайтын ең жоғары өлшемді білдіреді. Яғни адамдық тек сөйлеген сөзбен емес, өзгеге жанашыр болу, қол ұшын беру, әділ болу арқылы танылады. Бұл жерде қарама-қарсы екі бейне салыстырылып, адамдық пен өзімшілдіктің ара жігі айқын ашылған.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал ұжымда, отбасында, достар арасында өте орынды қолданылады. Мысалы, жұмыс орнында бір қызметкер тек өзіне тиімді істі ғана таңдап, басқаларға салмақ салса, ол өзімшілдік болады. Ал ортақ істі бөлісіп, әріптесінің қиыншылығын да ескерсе, бұл — адамдықтың көрінісі.
Jamandyqtyń belgisi,
Ózgeni de oılaǵan -
Adamdyqtyń belgisi.