Өңкей тентек ел болмас.
«Өңкей тентек ел болмас.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
«Өңкей тентек ел болмас» деген мақалдың тура мағынасы — тек бұзақы, тәртіпсіз, тентек адамдардан құралған жұрттан береке шықпайды. Астарлы мағынасы — елдің, қауымның, отбасының іргесі мықты болуы үшін тәртіп, жауапкершілік, ақыл мен сыйластық керек. Егер әркім өз білгенін ғана істеп, ортақ заңға бағынбаса, бірлік әлсіреп, іс оңға баспайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өңкей» сөзі — түгелдей, жаппай дегенді білдіреді. Ал «тентек» — тәртіпсіз, жүгенсіз, орынсыз қылық жасайтын адам. Мұнда «ел» сөзі бір ғана ауылды емес, тұтас қауым мен қоғамды меңзейді. Яғни, жақсы ел болу үшін жақсы мінезді, сабырлы, тәртіпті адамдар керек деген ой айтылады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, сыныпта бәрі шулап, ереже сақтамаса, сабақ жүрмейді; ал әркім жауапкершілікпен әрекет етсе, орта алға жылжиды. Сол сияқты жұмыста не отбасында да тәртіп пен ортақ келісім болмаса, береке азаяды.