Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
193.4K
Қаралым
167
Орташа
Сұрыптау:
Бие қоста жүріп терлесе,
Құлын босқа жүріп терлейді.
Құлын босқа жүріп терлейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бие қоста, яғни дұрыс бағып-күтімде жүріп терлейді, ал құлын босқа жүгі...
Жас арқалағаннан тас арқалаған жеңіл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жас бала көтеріп жүргеннен ауыр тас көтеріп жүру жеңілдеу. Астарлы мағ...
Ет жемесең ет жеме,
Етегіңді жап, құдағи.
Етегіңді жап, құдағи.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ет жемесең де, етке тиіспе, яғни дастарқаннан орынсыз ас ішіп, ретсіз...
Қызға бергенді Қыдыр өтер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыз баласына берілген сый, құрмет, мал-мүлік не жақсылық бекер кетпейд...
Біреуің бас, біреуің аяқ бол,
Біреуің құйрық, біреуің қанат бол.
Біреуің құйрық, біреуің қанат бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір істі атқарғанда әркім өз орнын біліп, өзіне тиісті қызметті дұрыс...
Атаның еккен ағашы ұрпаққа сая.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-бабаның істеген ізгі еңбегі мен қалдырған мұрасы кейінгі ұрпаққа пайда әкелетінін біл...
Ерке бала екі жылар.
**Негізгі мағынасы** Ерке өскен бала көп жағдайда айтқанын орындатуға үйренеді, төзімі аз болады. Сондықтан аз ғана қиын...
Ескі киімді баптағаның -
Жаңа киімді сақтағаның.
Жаңа киімді сақтағаның.
**Негізгі мағынасы** Ескі киімді күтіп, жамап-жасқау арқылы ұқыптап ұстасаң, ол әлі де жарай береді. Ал жаңа киімді дұры...
Әйелінен ұялған баласыз өтеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әйелімен ақылдасып, оның алдында қысылатын, өз дегенін толық айта алмай...
Арпа берсең, атқа бер,
Күтірлетіп шайнасын;
Қызды берсең, жасқа бер,
Құшақтасып ойнасын.
Күтірлетіп шайнасын;
Қызды берсең, жасқа бер,
Құшақтасып ойнасын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі нәрсенің де өз орнымен, өзіне лайық адамға берілуін меңзейді. Арпа атқа берілсе, ол м...
Атадан бала туса игі,
Ата жолын қуса игі.
Балаңды жұрт мақтаса,
Бәрінен де сол игі.
Ата жолын қуса игі.
Балаңды жұрт мақтаса,
Бәрінен де сол игі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата мен бала арасындағы сабақтастықты, жақсы тәрбиенің ұрпаққа жалғасуын дәріптейді. Тура...
Жетім қыздың жеңгесі көп.
**Негізгі мағынасы** Жетім қыздың жақын қамқоршысы аз болмайды, яғни ол жалғыз қалғанмен, ел-жұрт, туыс-туған оны сыртқа...
Баланы ақырып үйретпе, ақырын үйрет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланы тәрбиелеуде қатал айқайдың емес, сабырлы, түсінікті, байыпты сөздің тиімді екенін...
Үлкенге - ізет, кішіге - ақыл.
**Негізгі мағынасы** Үлкенге құрмет көрсету, кішіге жөн сілтеу — адам тәрбиесінің басты өлшемі. Бұл мақалдың тура мағына...
Қожамен көрші болдым:
«Бер», «Бер!» деді.
Шебермен көрші болдым:
«Көр!», «Көр!» деді.
«Бер», «Бер!» деді.
Шебермен көрші болдым:
«Көр!», «Көр!» деді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көршінің адамға жұғатын мінезі мен ықпалын астарлап айтады. Қожамен көрші болсаң, ол үнем...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.