Өз анасын зор тұтқан,
Кісі анасын қор тұтпас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал анаға деген құрметті ең жоғары адамгершілік өлшемі ретінде танытады. Өз анасын ардақтаған адам өзге біреудің анасын да төмен санамайды, өйткені ана — мейірім мен өмірдің символы. Астыңғы ойы: адам өз үйіндегі сыйластықты сақтай білсе, өзгенің де қадір-қасиетін түсінеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы "зор тұту" — қадірлеу, биік қою, ерекше сыйлау деген мағынада. Ал "қор тұтпау" — кемсітуге, төмен санауға болмайтынын білдіреді. Мұнда "ана" бейнесі тек туған шешені емес, жалпы аналық мейірім мен қасиетті ұғымды жинақтап тұр. Яғни анаға құрмет — адамдықтың өлшемі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал отбасындағы тәрбиеге, үлкенге құрметке байланысты жиі айтылады. Мысалы, біреу өз шешесіне қатты сөйлеп, басқа адамның анасын да менсінбей тұрса, оған осы мақал ескерту болады: өз анаңды сыйласаң, өзгенің де анасын сыйлайсың. Бұл сөз балаларды мейірімді, ізетті болуға тәрбиелейді.
Kisi anasyn qor tutpas.