Оразада көшкен ермек.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Оразада көшкен ермек» деген мақалдың тура мағынасы — қасиетті ораза уақытында орынсыз көңіл көтеру, бос ермек қуу жараспайды деген ой. Астарлы мағынасы — адам белгілі бір жауапты, рухани немесе маңызды кезеңде жеңілтектікке салынбай, сабыр сақтап, өз-өзін ұстай білуі керек. Яғни уақыттың, жағдайдың және ортаның талабын ескермей жасалған ермек қадірсіз, орынсыз болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ораза» — тәртіп, тыйым, сабыр мен рухани тазалықтың бейнесі. Ал «көшкен ермек» — мәнсіз, мезгілсіз, орынсыз ойын-сауықты білдіреді. Екі ұғымды қарсы қою арқылы мақал адамға әр істің өз орны бар екенін ұқтырады: бір жерде әзіл жарасса, бір жерде байсалдылық қажет.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал әсіресе жұмыс, емтихан, қайғы, не жауапты отбасылық сәттерде орынсыз қалжыңдамау керегін еске салады. Мысалы, бір адам маңызды жиналыс кезінде телефонмен ойнап, қалжың айтып отырса, басқалар оны «Оразада көшкен ермек» деп тоқтатуы мүмкін. Мұның мәні — кез келген істің салмағын сезініп, әдебін сақтау.