Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
315.1K
Қаралым
273
Орташа
Сұрыптау:
Бір жақсы қыз,
Екі жаман ұлға татиды.
Екі жаман ұлға татиды.
**Негізгі мағынасы** Бір жақсы қыздың орны екі жаман ұлдан да артық деген ой айтылады. Мұнда «жақсы қыз» — ақылды, ибалы...
Күңнің қызы еркелесе,
Аспандағы жұлдызды әпер дер.
Құлдың ұлы еркелесе,
Ханның қызын әпер дер.
Аспандағы жұлдызды әпер дер.
Құлдың ұлы еркелесе,
Ханның қызын әпер дер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам тым ерке, шолжың, орынсыз талапшыл болса, тойымсыздыққа салынып, қолда жоқты сұрайды...
Алтыдағы бала ауылға келсе,
Алпыстағы ата келіп сәлем берер.
Алпыстағы ата келіп сәлем берер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: алты жастағы кішкентай бала ауылға келсе де, алпыстағы қария оған ізет...
Атадан жақсы ұл туса,
Қар үстіне от жағар.
Атадан жаман ұл туса,
Ат үстінен ит қабар.
Қар үстіне от жағар.
Атадан жаман ұл туса,
Ат үстінен ит қабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың тәрбиесі мен ұрпақтың мінезі өмірге тікелей әсер ететінін айтады. Жақсы ұл әке...
Баланың өскен бесігі -
Кең дүниенің есігі.
Кең дүниенің есігі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың өсіп-өнген ортасы, тәрбие алған бесігі оның бүкіл өміріне жол ашатынын білдіреді...
Шәкіртсіз ұстаз тұл.
**Негізгі мағынасы** «Шәкіртсіз ұстаз тұл» деген мақалдың тура мағынасы — оқушысы жоқ мұғалімнің еңбегі толық көрінбейд...
Ет жемесең ет жеме,
Етегіңді жап, құдағи.
Етегіңді жап, құдағи.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ет жемесең де, етке тиіспе, яғни дастарқаннан орынсыз ас ішіп, ретсіз...
Жақсы қыз біреу келсе, есік ашар,
Жаман қыз біреу келсе, төрге қашар.
Жаман қыз біреу келсе, төрге қашар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың мінезі мен тәрбиесін салыстырып тұр. Жақсы қыз келген адамды жатсынбай, сәлем...
Тілін білмеген түбін білмейді.
**Негізгі мағынасы** Тілін білмеген адам елдің, жұрттың ішкі сырын, мінезін, салтын терең түсіне алмайды. Мұнда «тіл» те...
Салақ әйелге - соқыр күйеу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұқыпсыз, салақ әйелдің қасында тұрған күйеу оның кемшілігін байқамайты...
Қысыла-қысыла қыз болдым.
**Негізгі мағынасы** «Қысыла-қысыла қыз болдым» деген мақал адамның ұяңдық, қысылу, тартыншақтық арқылы әдепті, жинақы,...
Көргенсізден көрдемше бала туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тәрбиесі мен мінезі ұрпаққа тікелей әсер ететінін білдіреді. Тура мағынасында, кө...
Жауар күн ыстық болады,
Болар бала пысық болады.
Болар бала пысық болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал табиғаттағы құбылысты адам мінезімен салыстырып, алдын ала байқалатын белгіні білдіреді....
Қой жүрген жер - береке,
Қыз жүрген жер - мереке.
Қыз жүрген жер - мереке.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қой жайылған жерде елге ырыс пен пайда келеді, ал қыз барған жерде қуа...
Бала жақсы болса - бала,
Жаман болса - пәле.
Жаман болса - пәле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың тәрбиесі мен мінезі отбасына тікелей әсер ететінін айтады. Бала жақсы, өнегелі, т...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.