Отқа барған қатынның
Отыз ауыз сөзі бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әйел адамның бір іске кіріскенде сөзді көп айтып, ойын тез-тез жеткізетін, кейде қажеттен артық сөйлеп кететін мінезін астарлап білдіреді. Тура мағынасында — отқа барған әйелдің от алуға кеткен ісінің өзі қысқа болса да, соған байланысты айтар әңгімесі мол деген ой бар. Астарлы мағынасы — кей адамдар ұсақ істің өзін ұзақ сөзге айналдырып, көп сөйлеп, негізгі шаруаны көлеңкеде қалдырады. Сондықтан мақал сөзді орынмен айтуға, көпірме әңгімеге салынбауға меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «отқа барған қатын» — үй ішінің тірлігімен жүрген, шаруаның адамын бейнелейтін образ. «Отыз ауыз сөз» — аз ғана іске байланысты көп әңгіме, артық сөз, шұбалаңқы сөйлеу дегенді білдіреді. Қазақ танымында «от» — үй тіршілігі, ошақ, тұрмыс нышаны. Ал «ауыз сөз» — тілдің шектен тыс белсенділігін көрсететін бейнелі тіркес.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреудің қарапайым мәселені ұзақ талқылап, көп сөзбен мазаны алатын жағдайына қатысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер құжатты жіберудің орнына, оны қалай жіберетінін, кімнен сұрайтынын, неге кешіккенін ұзақ түсіндіріп отырса, «отқа барған қатынның отыз ауыз сөзі бар екен» деп әзіл аралас ескерту жасауға болады.
Otyz aýyz sózi bar.