Отыз ұлың болса да, орны бөлек,
Қырық қызың болса да, қылығымен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ұл мен қыздың отбасындағы орны әртүрлі, бірақ екеуінің де қадірі ерекше екенін білдіреді. Тура мағынасында, көп ұл өсірсең де, олардың бәрі бірдей бір міндет атқарса, көп қыз өсірсең де, олардың әрқайсысының өз қылығы, өз орны бар. Астарлы мағынасы — бала саны көп болғанымен, әр баланың мінезі, тәрбиесі, отбасыға әкелетін жылуы бөлек. Ұл — шаңырақтың тірегі, қыз — үйдің көркі, берекесі саналады. Сондықтан ата-ана баласының санын емес, тәрбиесін, адамдық қасиетін жоғары қоюы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «отыз ұл», «қырық қыз» — нақты сан емес, көптікті білдіретін бейнелі сөз. «Орны бөлек» дегені ұлдың жауапкершілігін, әулеттегі салмағын танытса, «қылығымен» дегені қыз баланың нәзіктігі, тәрбиесі, ибалығы арқылы ерекшеленетінін көрсетеді. Халық қыздың қылығы арқылы үйдің ажары, ұлдың орны арқылы шаңырақтың беріктігін астарлап берген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасындағы әр баланың өз болмысы барын еске салады. Мысалы, бір үйде үш ұл, екі қыз өссе де, ата-ана бәріне бірдей көңіл бөліп, қабілетіне сай тәрбие береді. Сонда балалар бір-бірін толықтырып, отбасының берекесін арттырады.
Qyryq qyzyń bolsa da, qylyǵymen.