Оспадар орға жығар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Оспадарлық — әдепсіздік, дөрекілік, орынсыз қылық. Бұл мақал адам сыпайылықтан айырылса, өзіне де, айналасына да зиян келтіретінін білдіреді. Тура мағынасында «оспадар» кісі біреуге кесірін тигізіп, өз басын да қиындыққа ұрындырады; астарлы мағынада әдепсіз мінез адамды абыройдан айырып, дау-дамайға, қателікке, тіпті опық жеуге жеткізеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ор» — терең шұңқыр, құлап кететін қауіпті жердің бейнесі. Ал «жығу» — құлату, сүріндіру деген ұғым. Демек, оспадарлық адамның өзін-өзі құрдымға итермелеуі сияқты әсер береді. Халық мұнда мінездің ауыр салдарын шұңқырға құлаумен теңеп, әдептің қорған, ал дөрекіліктің қауіп екенін ұқтырады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал күнделікті қарым-қатынаста, әсіресе әлеуметтік желіде, жұмыста, отбасында өте орынды. Мысалы, бір адам ашумен әріптесіне дөрекі сөз айтып, кейін сол үшін қызметтестерінің сенімінен айырылса, «Оспадар орға жығар» деген дәл келетін ескерту болады. Яғни, жұмсақ сөйлеу, сабыр сақтау — өзіңді де, беделіңді де сақтайды.