Өлі - тірінің азығы,
Бір сөз - мың сөздің қазығы.
«Өлі - тірінің азығы, Бір сөз - мың сөздің қазығы.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — тірі адам өлген кісінің артында қалған асын, малын, мұрасын пайдаланады. Астарлы мағынасы — өткен адамның еңбегі, қалдырған өнегесі, аманаты тірілерге қорек болады. Яғни адам өзінен кейін ұрпаққа пайдалы іс, үлгі, жақсы сөз қалдыруы керек. Екінші жолы «бір сөз — мың сөздің қазығы» деп, қысқа да нұсқа айтылған орынды сөздің ұзақ әңгімеден де әсерлі болатынын меңзейді. Дұрыс айтылған бір ауыз сөз көп ойға тірек, көп іске бағыт береді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өлі» мен «тірі» — тек өмір мен өлім ғана емес, өткен буын мен келер ұрпақтың байланысы. «Азығы» — тек тамақ емес, рухани да, материалдық та мұра. Ал «қазық» — бір нәрсені орнықты ұстап тұратын тірек. Демек, бір ауыз салмақты сөз адамның ойына бағдар беретін темірқазық сияқты.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды білім, тәрбие, өсиет, еңбек туралы айтқанда қолдануға болады. Мысалы, атасы немересіне қысқа ғана «адал бол» деп айтса, сол бір сөз оның өмірлік ұстанымына айналуы мүмкін. Сондай-ақ, өткен ұрпақтың еңбегімен салынған үй, жазылған кітап, қалған ақыл бүгінгі тіршілікке азық болады.
Bir sóz - myń sózdiń qazyǵy.